Ê-xơ-tê 1 Một Hoàng hậu bị truất phế
Ê-xơ-tê là cuốn sách lịch sử cuối cùng của Kinh thánh, vì vậy nhân vật chính của nó được đặt tên là Ê-xơ-tê – nghĩa là sao Kim (sao mai), ngôi sao muộn buổi sáng, tỏa sáng sau khi tất cả các ngôi sao khác đã ngừng tỏa sáng và trong khi mặt trời vẫn chậm mọc . Vì vậy, những việc làm của Hoàng hậu Ê-xơ-tê đã chiếu tia sáng vào lịch sử Israel từ thời kỳ đen tối. (Louis Ginzberg)
A.Vua A-suê-ru (Xerxes) tổ chức một bữa tiệc lớn.
1.(1-2) Vua A-suê-ru và lãnh địa của ông.
a.1Xảy trong đời vua A-suê-ru, – tức A-suê-ru kia mà cai trị trên một trăm hai mươi bảy tỉnh, từ Ấn-độ cho đến Ê-thi-ô-bi,: Vị vua A-suê-ru này nổi tiếng trong lịch sử, mặc dù phổ biến hơn là dưới cái tên Xerxes. Ông thừa kế Đế chế Ba Tư rộng lớn từ cha mình, Darius I (người được nhắc đến trong các đoạn văn như Ezra 4:24, 5:5-7, 6:1-15; Daniel 6:1 và 6:25; A-ghê 1:15 và 2:10).
i.Sự thật về sự tồn tại của vị vua này và những hoàn cảnh này đã được chứng thực rất rõ ràng; các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra tàn tích của chính cung điện nơi xảy ra những sự kiện này.
b.2khi vua ngự ngôi vương quốc tại Su-sơ, kinh đô người,: Vào thời điểm này (khoảng năm 483 trước Công nguyên), A-suê-ru đang lên kế hoạch cho một cuộc xâm lược Hy Lạp chắc chắn sẽ diễn ra vài năm sau đó. Vào thời điểm này, thành phố Athens đang ở thời kỳ huy hoàng cổ kính và ở Hy Lạp họ đang tổ chức Thế vận hội Olympic lần thứ 79.
i.Vào thời đó, Đế quốc Ba Tư là đế quốc lớn nhất mà thế giới từng thấy. Nó bao gồm những gì ngày nay chúng ta gọi là Thổ Nhĩ Kỳ, Iraq, Iran, Pakistan, Jordan, Lebanon và Israel; và cả các vùng của Ai Cập, Sudan, Libya và Ả Rập ngày nay.
ii.Vào những ngày đó, Ê-xơ-ra đã trở về Jerusalem sau khi nó bị người Babylon chinh phục. Đền thờ đã được xây dựng lại khoảng 30 năm trước, mặc dù đơn giản hơn và không có vẻ hào nhoáng như đền thờ của Sa-lô-môn.
iii.Trong 40 năm, dưới sự kế vị của A-suê-ru (Artaxerxes I), Nê-hê-mi sẽ trở lại Giê-ru-sa-lem để xây dựng lại các bức tường của thành phố đã bị chinh phục trước đó.
2.(3-9) Ba bữa tiệc hoàng gia.
a.3-4 3 nhằm năm thứ ba đời trị vì mình, người bày ra một bữa tiệc yến cho hết thảy quan trưởng và thần bộc mình. Đạo binh nước Phe-rơ-sơ và Mê-đi, các bực sang trọng cùng các quan cai của hàng tỉnh đều ở trước mặt người. 4 Trong nhiều ngày, tức trong một trăm tám mươi ngày, người bày tỏ sự giàu có sang trọng của nước và sự oai nghi rực rỡ của người.: Bữa tiệc đầu tiên dành cho tất cả các quan chức chính phủ, nơi A-suê-ru thể hiện vinh quang và huy hoàng của sự giàu có của vương quốc mình. Lễ này kéo dài 180 ngày.
b.5Khi các ngày đó đã qua rồi, vua bày đãi hết thảy dân sự đương có ở tại kinh đô Su-sơ, hoặc lớn hay nhỏ, một cuộc tiệc yến bảy ngày, tại nơi hành lang của thượng uyển: Bữa tiệc thứ hai dành cho người dân thủ đô Su-sơ và nó kéo dài trong bảy ngày.
i.Tất nhiên, lý do cơ bản của những bữa tiệc này là niềm kiêu hãnh. Nhà vua muốn gây ấn tượng với thần dân của mình bằng sự thể hiện tuyệt vời sự giàu có, quyền lực, uy nghiêm và hào phóng của chính mình. Đây là điển hình về cách mà những người cai trị dân ngoại thống trị họ, và những người có quyền lực lớn thì thi hành quyền lực đối với họ (Ma-thi-ơ 20:25-26 Nhưng Đức Chúa Jêsus gọi đến mà phán rằng: Các ngươi biết rằng các vua dân ngoại thì ép dân phải phục mình, còn các quan lớn thì lấy quyền thế mà trị dân. Trong các ngươi thì không như vậy; trái lại, trong các ngươi, kẻ nào muốn làm lớn, thì sẽ làm đầy tớ các ngươi;). Có chút nghi ngờ rằng A-suê-ru đã trả tiền cho bữa tiệc này bằng ngân khố công cộng.
c.6-76 Tư bề có treo màn trướng sắc trắng, xanh lá cây, và xanh da trời, dùng dây gai màu trắng và màu tím cột vào vòng bạc và trụ cẩm thạch; các giường sập bằng vàng và bạc, đặt trên nền lót cẩm thạch đỏ và trắng, ngọc phụng và cẩm thạch đen. 7 Người ta đãi uống bằng chén vàng, những chén nhiều thứ khác nhau, và có ngự tửu Rượu của vua dùng
rất nhiều, cho xứng đáng theo bực giàu sang của vua.: Trong tiếng Hê-bê-rơ cổ, chất liệu màu sắc trắng được mô tả theo nghĩa đen là “thứ màu trắng”. Đây có thể là bằng chứng cho thấy sách của bà Ê-xơ-tê nhưng được viết với con mắt của một người đàn ông để trang trí chi tiết chứ không phải từ cái nhìn của phụ nữ, sách này được cho là của Mạc-đô-chê viết.
d.8Người ta uống rượu tùy theo lịnh truyền chẳng ai ép phải uống; vì vua đã truyền các thần tể cung điện hãy làm tùy ý của mỗi người muốn.: Trong một số thời cổ xưa, mỗi vị khách buộc phải uống một ly với vòng hiện tại, nếu không sẽ rời khỏi bữa tiệc. Trong bữa tiệc thứ hai này, nhà vua truyền lệnh rằng mỗi người có thể uống tùy thích.
e.9Hoàng hậu Vả-thi cũng đãi một bữa tiệc cho các người nữ tại cung vua A-suê-ru: Bữa tiệc thứ ba dành cho các phụ nữ trong cung điện, do vợ của vua A-suê-ru, hoàng hậu Vả-thi, chủ trì.
B.Hoàng hậu Vả-thi bị phế truất.
1.(10-11) Vua A-suê-ru yêu cầu Vả-thi phô bày vẻ đẹp của mình trước các quan khách trong bữa tiệc.
10Qua ngày thứ bảy, vua uống rượu hứng lòng rồi, bèn truyền cho Mê-hu-man, Bít-tha, Hạt-bô-na, Biếc-tha, A-bác-tha, Xê-thạt và Cạt-cách, tức bảy hoạn quan hầu chực vua A-suê-ru, 11 dẫn hoàng hậu Vả-thi đến trước mặt vua, đội mão triều hoàng hậu, đặng tỏ ra phết lịch sự của bà cho dân sự và cho các quan trưởng xem thấy; vì tướng mạo bà rất tốt đẹp.
a.Khi vua uống rượu hứng lòng rồi: Hàm ý rõ ràng là A-suê-ru đã ngà say.
b.bèn truyền 11 dẫn hoàng hậu Vả-thi đến trước mặt vua, đội mão triều hoàng hậu: Theo truyền khẩu Hê-bê-rơ, yêu cầu này xuất phát từ một cuộc tranh cãi giữa những người đàn ông trong bữa tiệc xem nước nào có phụ nữ đẹp nhất. A-suê-ru quyết định giải quyết vấn đề bằng cách đưa vợ mình, hoàng hậu, ra trước công chúng.
c.câu11 để khoe sắc đẹp của bà với dân chúng và các thủ lĩnh vì bà rất đẹp: Điều đó không được nói cụ thể, nhưng ngụ ý là Vả-thi thể hiện mình một cách bất lịch sự.
2.(12) Hoàng hậu Vả-thi từ chối xuất hiện trước những vị khách say rượu trong bữa tiệc.
12Nhưng hoàng hậu Vả-thi không khứng đến theo mạng của vua truyền bởi các hoạn quan.
a.Nhưng Hoàng hậu Vả-thi từ chối đến: Mặc dù Vả-thi hoàn toàn không phải là tín đồ của Đức Chúa Trời chân chính, nhưng bà có đủ khôn ngoan và khiêm nhường để biết rằng đây là điều bà không nên làm.
i.Kinh Thánh nói rằng người vợ có trách nhiệm đặc biệt phải phục tùng chồng mình (vợ, hãy vâng phục chồng mình như vâng phục Chúa; Ê-phê-sô 5:22). Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người vợ phải vâng lời chồng nếu anh ta ra lệnh cho cô phạm tội. Mọi mệnh lệnh phải tuân theo ở cấp độ con người đều có điều kiện bởi nghĩa vụ cao hơn là vâng lời Đức Chúa Trời trước con người.
ii.Tuy nhiên, điều quan trọng là tín đồ Đấng Christ trong tình huống như vậy phải duy trì thái độ phục tùng và tôn trọng người cầm quyền. Có thể không tuân theo mệnh lệnh của người khác nhưng hãy làm như vậy với thái độ phục tùng. Không thể nói liệu Hoàng hậu Vả-thi có thể hiện thái độ như vậy trong tình huống này hay không.
iii.Truyền thống Hê-bê-rơ nói rằng sự từ chối của bà không liên quan gì đến sự khiêm nhường. Những câu chuyện này nói rằng bà ấy sẵn sàng xuất hiện trước những người dự tiệc hoàn toàn không mặc quần áo, ngoại trừ việc Chúa đã đánh cô ấy mắc bệnh cùi ngay khi cô ấy nhận được yêu cầu (một lời truyền khẩu rõ ràng là huyền hoặc).
b.12bVua bèn nổi giận dữ, phát nóng nả trong lòng: Hoàng hậu Vả-thi vì thế rơi vào tình thế rất nguy hiểm. Có vẻ như cô ấy không đặt mình vào tình huống này bởi vì có vẻ như cô ấy thậm chí còn không có mặt tại bữa tiệc này.
i.Đáng buồn thay, nhiều phụ nữ ngày nay tự đặt mình vào tình thế nguy hiểm, đặc biệt là liên quan đến rượu, thể hiện sự thiếu khôn ngoan trầm trọng. Tuy nhiên, chắc chắn nó không thể biện minh cho tội lỗi của đàn ông đối với một người phụ nữ thiếu khôn ngoan trong hoàn cảnh như vậy.
ii.“Người phụ nữ nào, thậm chí có chung sự thận trọng và khiêm nhường, lại có thể đồng ý phơi bày bản thân trước sự chứng kiến của một hội người đang say rượu như vậy? Lòng dũng cảm của cô ngang bằng với sự khiêm nhường của cô: cô sẽ chống lại mệnh lệnh của hoàng gia, thay vì vi phạm các quy tắc về trang phục trong sạch…. Xin kính chào người phụ nữ cao quý! Hãy trở thành hình mẫu cho tất cả giới tính của bạn trong mọi dịp tương tự! (Clarke)
3.(13-22) Việc trục xuất Vả-thi.
13 – 15 Vả, thường khi vua có sự gì, bèn hỏi bàn các người rõ luật thông pháp. Những quan kế cận vua hơn hết là Cạt-sê-na, Sê-thạt, Át-ma-tha, Ta-rê-si, Mê-re, Mạt-sê-na, Mê-mu-can, tức bảy quan trưởng của nước Phe-rơ-sơ và Mê-đi, thường thấy mặt vua và ngồi bực cao nhứt trong nước. Bấy giờ vua hỏi chúng rằng: Hoàng hậu Vả-thi chẳng có vâng theo mạng của vua A-suê-ru cậy các hoạn quan truyền cho; vậy thì theo luật pháp chúng ta phải xử bà thể nào? 16 Mê-mu-can thưa trước mặt vua và các quan trưởng rằng: Vả-thi chẳng những làm mất lòng vua mà thôi, nhưng lại hết thảy những quan trưởng, và dân sự ở trong các tỉnh của vua A-suê-ru; 17 vì việc nầy đồn ra trong các người nữ, khiến họ khinh bỉ chồng mình, nói rằng vua A-suê-ru có biểu dẫn hoàng hậu Vả-thi đến trước mặt vua, mà nàng không có đến. 18 Ngày nay, các vợ quan trưởng Phe-rơ-sơ và Mê-đi mà đã hay việc hoàng hậu đã làm, cũng sẽ nói một cách với chồng mình, rồi sẽ có lắm điều khinh bỉ và cơn giận. 19 Nếu đẹp ý vua, khá giáng chiếu chỉ, chép vào trong sách luật pháp của nước Phe-rơ-sơ và Mê-đi, chẳng hề thay đổi đặng, rằng Vả-thi sẽ chẳng còn vào đến trước mặt vua A-suê-ru nữa; vua khá ban vị hoàng hậu của Vả-thi cho một người khác tốt hơn nàng. 20 Khi chiếu chỉ của vua làm đã được truyền khắp trong nước vua, vì nước thật rộng lớn, thì các người vợ tất phải tôn kính chồng mình, từ người sang trọng cho đến kẻ nhỏ hèn. 21 Lời nầy đẹp ý vua và các quan trưởng; vua bèn làm theo lời của Me-mu-can đã luận, 22 hạ chiếu cho các tỉnh của vua, theo chữ và tiếng của mỗi tỉnh mỗi dân, mà bảo rằng mỗi người đàn ông phải làm chủ của nhà mình, và lấy tiếng bổn xứ mình mà dạy biểu.
a.câu 19: Vả-thi sẽ chẳng còn vào đến trước mặt vua A-suê-ru nữa; và để nhà vua trao ngôi vị hoàng hậu của cô cho một người khác tốt hơn cô: Khi vua A-suê-ru nghe theo lời khuyên này từ Me-mu-can, ông đã tỏ ra mình là người vô lý và sai lầm. Lẽ ra ông ta nên tôn trọng phẩm giá của hoàng hậu của ông. Tuy nhiên, hồ sơ lịch sử về A-suê-ru cho thấy ông là một người vô lý và ngu ngốc trong nhiều trường hợp.
i.Trong một lần, A-suê-ru đã xử tử những người xây dựng một cây cầu vì một cơn bão biển đã phá hủy nó; rồi ra lệnh quất nước và sóng, và dùng xiềng xích để trừng phạt biển
b.câu 22: Rằng mỗi người đàn ông phải làm chủ ngôi nhà của mình: Mục đích của việc đối xử khắc nghiệt với Vả-thi là để cô không làm gương xấu cho những phụ nữ Ba Tư khác. A-suê-ru muốn củng cố ý tưởng về quyền lãnh đạo của người đàn ông trong gia đình.
i.Họ sợ rằng vì tấm gương của Hoàng hậu Vả-thi mà các bà vợ sẽ khinh thường chồng mình; rằng sẽ có sự khinh miệt và phẫn nộ quá mức; do đó, họ muốn đảm bảo rằng mỗi người đàn ông phải là chủ trong chính ngôi nhà của mình.
ii.Mục tiêu được trình bày ở đây thật đáng ngưỡng mộ và nói lên nhu cầu của mỗi người đàn ông là cảm nhận được sự quí trọng và tôn trọng từ vợ mình. Lời hướng dẫn của Phao-lô dành cho các người vợ được tóm tắt như thế này: người vợ phải biết tôn trọng chồng mình (Ê-phê-sô 5:33). Sự tôn trọng của người vợ là món quà quý giá nhất mà bà có thể tặng cho chồng mình.
iii.Tuy nhiên, những phương tiện được sử dụng ở đây để đạt được và duy trì sự tôn trọng này thật ngu ngốc. Một người đàn ông không thể đòi hỏi hay ép buộc sự tôn trọng từ vợ mình – nếu nó không được trao đi một cách tự do, thoải mái thì nó chẳng có giá trị gì cả.