Ê-sai 45 – “HÃY NHÌN XEM TA VÀ ĐƯỢC CỨU”

Ê-sai 45 – “HÃY NHÌN XEM TA VÀ ĐƯỢC CỨU”

A.Nhìn lên Đức Chúa Trời là Đấng đã chọn Si-ru.

1.(1-3) Sự kêu gọi và sứ mệnh của Chúa dành cho Si-ru.

a.¹Đức Giê-hô-va phán thể nầy cùng Si-ru, là người xức dầu của Ngài, ta đã cầm lấy tay hữu người, đặng hàng phục các nước trước mặt người, và ta sẽ tháo dây lưng các vua; đặng mở các cửa thành trước mặt người, cấm không được đóng lại: ²Ta sẽ đi trước mặt ngươi, ban bằng các đường gập ghềnh; phá vỡ các cửa bằng đồng, bẻ gãy then gài bằng sắt: Ê-sai tiếp nối lời tiên tri đáng chú ý này từ chương trước. Trong đó, Đức Chúa Trời công bố – đích danh –người giải cứu dân Ngài khỏi cảnh lưu đày sắp đến, và Ngài làm điều đó 200 năm trước khi vua Si-ru ra đời.

i.SI-RU, LÀ NGƯỜI XỨC DẦU CỦA NGÀI có nghĩa là Si-ru đã được Chúa xức dầu đặc biệt cho công việc của ông. Chúa đã đổ Thần Ngài trên một vị vua ngoại giáo vì Chúa muốn dùng người đó để ban phước và giải cứu dân Ngài.

ii.“Có tiền lệ về việc xức dầu thánh cho một vị vua không phải người Israel, mặc dù chỉ được đề cập trong một đoạn văn (1 Các Vua 19:15-16 ¹⁵Nhưng Đức Giê-hô-va đáp với người rằng: Hãy bắt con đường đồng vắng đi đến Đa-mách. Khi đến rồi, ngươi sẽ xức dầu cho Ha-xa-ên làm vua Sy-ri; ¹⁶ngươi cũng sẽ xức dầu cho Giê-hu, con trai của Nim-si, làm vua Y-sơ-ra-ên; và ngươi sẽ xức dầu cho Ê-li-sê, con trai Sa-phát, ở A-bên-Mê-hô-la, làm tiên-tri thế cho ngươi). Mặc dù Đức Chúa Trời hằng sống thường sử dụng người Israel cho những mục đích như vậy, nhưng Ngài là Đấng tối cao và có thể sử dụng bất cứ ai Ngài muốn.” (Grogan)

iii.¹Đức Giê-hô-va phán thể nầy cùng Si-ru, là người xức dầu của Ngài, nghĩa là lời này đặc biệt nhắm vào Si-ru. Đây là sứ điệp của Đức Chúa Trời dành cho Si-ru, và ông rõ ràng đã lắng nghe. “Những điều này Si-ru đã biết từ khi đọc sách tiên tri mà Ê-sai đã để lại hai trăm mười năm trước.” (Josephus, Antiquities XI, 5 [i.2], trích dẫn trong Grogan)

b.Ta đã cầm lấy tay hữu người: Giống như nhiều người trong chúng ta, Si-ru có thể nhìn lại cuộc đời và sự nghiệp của mình và thấy Chúa đã nắm tay ông suốt chặng đường. Ta sẽ tháo dây lưng các vua; đặng mở các cửa thành trước mặt người, cấm không được đóng lại: Si-ru đã có một sự nghiệp quân sự đáng chú ý.

i.“Người được Ngài bổ nhiệm và trao quyền, sẽ chinh phục nhiều quốc gia. Xenophon, trong cuốn sách đầu tiên của mình… đã cho chúng ta một danh sách. Xenophon nói: Si-ru đã chinh phục người Syria, người Assyria, người Ả Rập, người Cappadocia, người Phrygia, người Lydia, người Caria, người Phoenicia, người Babylon, người Bactria, người Ấn Độ, người Cilicia, người Sacia, người Paphloagonian, người Maryandine, và nhiều quốc gia khác. Ông cũng thống trị người Châu Á, người Hy Lạp, người Síp, người Ai Cập… Ông đã chinh phục, theo Herodotus, bất cứ quốc gia nào ông xâm lược.” (Trapp)

c.^1bđặng mở các cửa thành trước mặt người, cấm không được đóng lại: ²Ta sẽ đi trước mặt ngươi, ban bằng các đường gập ghềnh; phá vỡ các cửa bằng đồng, bẻ gãy then gài bằng sắt: Quân đội của người Mê-đi và người Ba Tư, dưới quyền Si-ru, đã chinh phục thành phố Babylon trong một cuộc đột kích đáng chú ý được mô tả trong Đa-ni-ên 5. Theo sử gia cổ đại Herodotus, trong khi Vua Belshazzar của Babylon tổ chức một cuộc tấn công liều lĩnh, Si-ru đã chinh phục thành phố bằng cách chuyển hướng dòng chảy của sông Euphrates vào một đầm lầy gần đó; do đó, hạ thấp mực nước sông để quân đội của ông có thể hành quân qua nước và đi dưới các cổng sông. Nhưng họ vẫn không thể vào được, nếu các cổng đồng của các bức tường bên trong không được mở một cách khó hiểu. Chúa đã mở các cổng thành Babylon cho Si-ru và ghi lại điều đó 200 năm trước khi sự việc xảy ra.

i.“Vào tháng 10 năm 539 TCN, Si-ru tiến vào vùng hạ Lưỡng Hà và cuối cùng rời khỏi Babylon, chinh phục và chiếm đóng các vùng lãnh thổ xung quanh. Khi Nabonidus của Babylon nhận ra gió đang xoay theo chiều nào, ông đã từ bỏ thành phố và giao lại cho con trai mình là Belshazzar. Việc chiếm Babylon diễn ra không đổ máu và dễ dàng như Đa-ni-ên 5 đã đề cập.” (Motyer)

d.³ta sẽ ban vật báu chứa trong nơi tối, của cải chứa trong nơi kín cho ngươi, để ngươi biết rằng chính ta, là Đức Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, đã lấy tên ngươi gọi ngươi: Đêm họ chinh phục thành phố, Si-ru và quân đội của ông đã lấy đi tất cả những kho báu đáng kinh ngạc của Babylon – và điều quan trọng là Si-ru biết rằng CHÚA đã ban chúng cho ông.

i.Vào đêm Babylon sụp đổ, Si-ru có lẽ không cảm nhận được sự dẫn dắt hay sự hiện diện của Chúa. Có lẽ ông tự cho mình là thông minh và may mắn. Thông thường, chúng ta thành công trong một việc gì đó chỉ nhờ phước lành và sự hài lòng của Chúa, mà không bao giờ thấy được bàn tay kỳ diệu của Ngài đứng sau tất cả.

ii.Chắc chắn Chúa đã ban cho Si-ru kho báu. Clarke trích dẫn Pliny: “Khi Si-ru chinh phục châu Á, ông đã tìm thấy 15,42 tấn vàng, bên cạnh những chiếc bình vàng và đồ vật bằng vàng.”

e.^3bđể ngươi biết rằng chính ta, là Đức Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, đã lấy tên ngươi gọi ngươi: Đức Chúa Trời đã báo trước mọi điều này 200 năm trước khi ứng nghiệm, để Si-ru biết và tôn vinh Đức Giê-hô-va. Nhưng Đức Giê-hô-va cũng làm như vậy để Si-ru tỏ lòng nhân từ với dân Đức Chúa Trời, cho phép họ trở về Đất Hứa sau khi thoát khỏi cảnh lưu đày do người Ba-by-lôn áp đặt.

i.Lời tuyên bố của vua Si-ru về việc thực hiện lời tiên tri này được tìm thấy trong Ê-xơ-ra 1:2 và 2 Sử ký 36:23.

2.(4-7) Mục đích đằng sau sự kêu gọi và sứ mệnh của Chúa dành cho Si-ru.

a.câu 4-5 ⁴Vì cớ Gia-cốp, tôi tớ ta, và Y-sơ-ra-ên, kẻ lựa chọn của ta, nên ta đã lấy tên ngươi gọi ngươi, và đặt tên thêm cho ngươi, dầu ngươi không biết ta. ⁵Ta là Đức Giê-hô-va, không có Đấng nào khác, ngoài ta không có Đức Chúa Trời nào khác nữa. Dầu ngươi không biết ta, ta sẽ thắt lưng ngươi: Si-ru muốn nghĩ rằng Chúa đã chọn ông vì ông là người thông minh nhất, tài năng nhất hoặc mạnh mẽ nhất. Thực ra, Chúa tập trung vào dân Ngài. Không phải Si-ru đã thúc đẩy Chúa hành động, mà là hoàn cảnh và tiếng kêu than của dân Ngài. Ngài hành động vì họ.

i.“Tất cả những chiến thắng này đều là vì lợi ích của dân tộc Israel nhỏ bé là một trong những điều trớ trêu trong sự kiểm soát lịch sử của Chúa.” (Grogan)

ii.“Si-ru được chọn để dân Y-sơ-ra-ên được giải phóng. Si-ru sẽ có một vương quốc, nhưng chỉ để dân Chúa được hưởng tự do. Chúa dấy người này lên, và hạ người kia xuống. Đằng sau tất cả những bi kịch của các sự kiện nhân loại ngày nay, có một Đức Chúa Trời đang hoạch định cho Hội Thánh Ngài – qua khó khăn và bắt bớ, sửa phạt và hoạn nạn – được hoàn thiện và sẵn sàng thừa hưởng Vương Quốc Đức Chúa Trời.” (Redpath)

b.Ta đã đặt tên cho ngươi, dù ngươi chưa biết Ta… Ta sẽ thắt lưng cho ngươi, dù ngươi chưa biết Ta: Si-ru thậm chí còn chưa biết Chúa, vậy mà Đức Chúa Trời vẫn có thể xức dầu, dẫn dắt, ban phước và sử dụng ông. Huống chi Đức Chúa Trời còn có thể làm được nhiều hơn thế nữa qua những người có đức tin nơi Ngài dù chỉ bằng một hạt cải.

i.Châm Ngôn 21:1 chép: Lòng vua ở trong tay Đức Giê-hô-va khác nào dòng nước chảy; Ngài làm cho nó chảy hướng nào tùy ý Ngài. Đức Chúa Trời có thể hành động trong và qua người khác theo những cách rất bất ngờ.

c.⁶hầu cho từ phía mặt trời mọc đến phía mặt trời lặn họ được biết rằng không có Đức Chúa Trời nào khác ngoài ta. Ta là Đức Giê-hô-va, không có Đấng nào khác: Điều này đã được ứng nghiệm một cách kỳ diệu trong E-xơ-ra 1:1-3. Đoạn văn này cho thấy khi Si-ru công bố cho phép dân Chúa trở về Đất Hứa, ông đã công nhận với toàn thế giới về sự vĩ đại và tính độc nhất của Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên.

E-xơ-ra 1:1-3 ¹ Năm thứ nhất dưới triều Si-ru, vua Ba Tư, Đức Giê-hô-va muốn làm ứng nghiệm lời Ngài đã phán bởi miệng Giê-rê-mi, nên Ngài thúc giục lòng Si-ru, vua Ba Tư, ra sắc chỉ và công bố trên toàn vương quốc mình rằng: ² “Si-ru, vua Ba Tư, nói: ‘Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các tầng trời đã ban tất cả các vương quốc trên đất cho trẫm và chính Ngài bảo trẫm xây cất cho Ngài một đền thờ tại Giê-ru-sa-lem, trong xứ Giu-đa. ³ Trong các ngươi, ai thuộc về con dân Ngài — xin Đức Chúa Trời ở cùng người ấy — hãy lên Giê-ru-sa-lem trong xứ Giu-đa để xây cất đền thờ của Đức Giê-hô-va, là Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, Ngài vẫn ngự tại Giê-ru-sa-lem.

d.⁷Ấy chính ta là Đấng gây nên sự sáng và dựng nên sự tối tăm, làm ra sự bình an và dựng nên sự tai vạ; chính ta, là Đức Giê-hô-va, làm mọi sự đó: Nói một cách đơn giản, Ê-sai biết, Si-ru sẽ biết và tuyên bố với toàn thế giới, và chúng ta nên biết ngày nay, rằng Đức Chúa Trời đang tể trị. Vì lời tiên tri này đã được ban ra từ rất lâu trước khi dân Chúa bị lưu đày mà Ê-sai giờ đây công bố sự giải cứu, họ có thể được an ủi qua thời kỳ lưu đày khi biết rằng Đức Chúa Trời đang tể trị.

i.Ý của Ê-sai là không có hai vị thần hay thế lực nào trên thiên đàng, một thiện và một ác, theo nghĩa nhị nguyên “âm và dương”. “Si-ru là người Ba Tư, và người Ba Tư có quan niệm nhị nguyên về Chúa và thế giới. Họ gọi vị thần tốt của họ là Ahura-mazda và vị thần xấu xa là Angra-mainya. Vị thần trước tạo ra ánh sáng, vị thần sau tạo ra bóng tối.” (Bultema)

ii.Nhưng Đức Chúa Trời không có đối thủ. Sa-tan không phải và chưa bao giờ là đối thủ của Đức Chúa Trời. Chỉ có một Đức Chúa Trời. Ngài không phải là tác giả của điều ác; điều ác không bao giờ là “nguồn gốc”, nhưng luôn là sự bóp méo của một điều thiện hiện hữu. Tuy nhiên, Đức Chúa Trời là Đấng cho phép điều ác xảy ra, và Ngài dùng nó để hoàn thành mục đích đời đời của Ngài là quy tụ muôn vật trong Chúa Giê- su (Ê-phê-sô 3:8-11 và 1:9-10). Nếu Đức Chúa Trời có thể thực hiện mục đích đời đời của Ngài bằng cách để Con Ngài chết một cách gian ác, bất công trên thập tự giá, thì Ngài biết cách sử dụng những gì Ngài cho phép cho mục đích đời đời của Ngài.

Ê-phê-sô 3: 8-11 ⁸ Dù tôi là người hèn mọn nhất trong tất cả các thánh đồ, ân điển ấy cũng được ban cho tôi để rao giảng cho dân ngoại sự phong phú vô hạn của Đấng Christ, ⁹ và bày tỏ cho mọi người thấy kế hoạch mầu nhiệm đã được giữ kín qua các thời đại trong Đức Chúa Trời, Đấng tạo dựng muôn vật. ¹⁰ Bây giờ, qua Hội Thánh, sự khôn ngoan vô hạn của Đức Chúa Trời được bày tỏ cho những kẻ thống lĩnh, những quyền lực trong các nơi trên trời, ¹¹ theo mục đích đời đời mà Ngài đã hoàn tất trong Đấng Christ Jêsus, Chúa chúng ta.

Ê-phê-sô 1:9-10 ⁹ Ngài khiến chúng ta biết được sự mầu nhiệm của ý muốn Ngài, theo mục đích tốt đẹp mà Ngài đã định sẵn trong Đấng Christ, ¹⁰ để đến thời viên mãn, quy tụ muôn vật lại trong Đấng Christ, cả những vật trên trời và dưới đất.

iii.“Chắc chắn Chúa không phải là đại diện cho cái ác, nhưng Ngài sử dụng cái ác để nó có thể mang lại điều tốt.” (Calvin, được trích dẫn trong Bultema)

iv.Khi Chúa làm những việc vĩ đại, kỳ diệu, chúng ta dễ dàng tin rằng Ngài đang nắm quyền kiểm soát. Khi thời cuộc khó khăn và thử thách chồng chất, chúng ta càng cần tin điều đó hơn nữa.

B.Nhìn Lên Đức Chúa Trời Là Đấng Đã Tạo Dựng Nên Mọi Vật.

1.(8) Thiên Chúa kêu gọi tạo vật.

a.⁸^aHỡi các từng trời, hãy sa móc xuống từ trên cao, vòng khung hãy đổ sự công bình xuống! | BHĐ ⁸ Hỡi các tầng trời, từ trên cao hãy tuôn sương móc, Hãy để mây đổ mưa công chính xuống;: Đức Chúa Trời vĩ đại được mô tả trong đoạn trước có thể phán với các tầng trời và ban mưa. Điều này đúng theo nghĩa đen, nghĩa tự nhiên; nhưng cũng đúng theo nghĩa tâm linh. Đức Chúa Trời có thể giáng một trận lụt từ trời xuống, và để bầu trời đổ sự công bình xuống.

b.^8bĐất hãy tự nẻ ra, đặng sanh sự cứu rỗi, sự công bình mọc lên cả một lần! |BHĐ Đất hãy mở ra để sinh bông trái cứu rỗi, Đồng thời sự công chính cũng nẩy mầm: Đức Chúa Trời có thể ban phước lành từ khắp mọi nơi. Phước lành từ trên trời giáng xuống, từ Đất hãy mở ra.

c.Hãy để đất sinh ra sự cứu rỗi, và sự công chính cùng mọc lên (bản engl): Điều quan trọng là phải thấy rằng sự cứu rỗi và sự công chính luôn mọc lên cùng nhau. Khi Đức Chúa Trời mang sự cứu rỗi đến cho một cuộc đời, Ngài cũng mang sự công chính đến cho cuộc đời đó. Chúng cùng mọc lên.

d.^8cTa, là Đức Giê-hô-va, đã dựng nên sự đó | BHĐTa là Đức Giê-hô-va, chính Ta đã dựng nên điều đó.” Sự cứu rỗi được rao truyền cho dân Ngài: Đức Chúa Trời đang nói đến điều gì ở đây? Rằng Ngài đã tạo nên thế giới vật chất tự nhiên? Hay Ngài đã tạo nên thế giới tâm linh vô hình? Cả hai đều đúng, nên cả hai đều có thể được nghĩ đến ở đây.

2.(9-10) Sự ngu xuẩn của việc chống lại Đấng Tạo Hóa của chúng ta.

a.^9aKhốn thay cho kẻ cãi lại với Đấng tạo nên mình! Một bình trong các bình bằng đất! Đất sét há dễ nói cùng thợ gốm là người nhồi mình rằng: Ngươi làm chi?: Biết rằng Chúa là Đấng Tạo Hóa của muôn vật nên chúng ta phải cảnh giác, không được chống đối Ngài dưới bất kỳ hình thức nào. Thật ngớ ngẩn như đất sét hỏi người tạo ra nó: “Ngài đang làm chi vậy?”

i.Thật ngu ngốc khi chống lại Đấng Tạo Hóa, bởi vì Ngài đã tạo ra chúng ta, nên Ngài có thể phá vỡ chúng ta. Thật ngu ngốc khi chống lại Đấng Tạo Hóa, bởi vì Ngài đã tạo ra chúng ta, nên Ngài biết điều gì là tốt nhất cho chúng ta. Thật ngu ngốc khi chống lại Đấng Tạo Hóa, bởi vì chúng ta mang ơn Ngài rất lớn.

ii.“Người ta thường cho rằng người Hê-bê-rơ phàn nàn về sắc lệnh của Chúa rằng một người ngoại đạo sẽ giải cứu họ, và những lời này là một lời khiển trách.” (Bultema)

b.^9bhoặc việc ngươi làm ra há nói rằng: Nó không có tay?: Điều duy nhất ngu ngốc hơn việc tạo vật chống đối và chống đối Đấng Tạo Hóa là tạo vật tin rằng không có Đấng Tạo Hóa! Ê-sai hình dung một chiếc bình đất sét, công trình của người thợ gốm nói: “Thợ gốm của ta không có tay. Ta không có Đấng Tạo Hóa!”

c.¹⁰Khốn thay cho kẻ nói cùng cha mình rằng: Cha sinh ra gì? và cùng đàn bà rằng: Ngươi đẻ gì? Người được sinh ra không có quyền quyết định sự ra đời của mình. Thật là ngu ngốc và phản tác dụng khi chúng ta chất vấn và buộc tội Chúa về cách Ngài tạo dựng chúng ta. Mỗi người chúng ta đều có điểm mạnh và điểm yếu, và mỗi người đều có những chiến thắng và thử thách riêng. Chúng ta chỉ cần chấp nhận con người mình trước mặt Chúa và trông đợi quyền năng cứu chuộc, biến đổi của Ngài để biến đổi chúng ta theo hình ảnh của Con Ngài, Chúa Giê-su Christ (Rô-ma 8:29 Vì những kẻ Ngài đã biết trước, thì Ngài cũng đã định sẵn để nên giống như hình bóng Con Ngài, hầu cho Con nầy được làm Con cả ở giữa nhiều anh em).

3.(11-13) Đức Chúa Trời của mọi tạo vật sẽ dấy Si-ru lên và giải cứu dân Ngài.

a.câu 11-12 ¹¹Đức Giê-hô-va, Đấng Thánh của Y-sơ-ra-ên, tức là Đấng đã làm ra Y-sơ-ra-ên, phán như vầy: Các ngươi hãy hỏi ta về những sự sẽ đến; hãy bảo ta về sự các con trai ta, và về việc làm bởi tay ta. ¹²Ấy chính ta đã làm ra đất, dựng nên loài người ở trên đất; chính ta, tức là tay ta, đã giương ra các từng trời, và đã truyền bảo các cơ binh nó: Trong phần mở rộng này của sách Ê-sai, Đức Chúa Trời liên tục nhấn mạnh địa vị của Ngài là Đấng Tạo Hóa. Tầm quan trọng của ý tưởng này cho thấy việc biết Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa không phải là một lựa chọn, hay chỉ là một cuộc tranh luận suông trong sách giáo khoa tại tòa án và trường học. Khi chúng ta chối bỏ Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa, chúng ta chối bỏ Đức Chúa Trời của Kinh Thánh và phục vụ một Thần do chính chúng ta tưởng tượng ra. Đức Chúa Trời thực sự đã tạo ra chúng ta, và điều đó thực sự quan trọng.

i.“Trong Cựu Ước, Đấng Tạo Hóa không chỉ là Đấng khởi đầu mọi sự, mà còn là Đấng duy trì mọi sự tồn tại, kiểm soát và hướng dẫn mọi sự.” (Motyer)

b.¹³Ấy chính ta đã dấy người lên trong sự công bình, và sẽ ban bằng mọi đường lối người. Người sẽ lập lại thành ta, và thả kẻ bị đày của ta, không cần giá chuộc, cũng không cần phần thưởng, Đức Giê-hô-va vạn quân phán vậy: Đức Chúa Trời của mọi quyền năng và tạo vật sử dụng quyền năng đó vì lợi ích của dân Ngài. Ngài sẽ hướng dẫn đường lối của vị cứu tinh được công bố –đó là Si-ru – và khiến ông xây dựng lại Jerusalem và giải thoát dân Chúa khỏi cảnh lưu đày nơi đất khách quê người. Và Si-ru sẽ làm điều đó không cần giá chuộc, cũng không cần phần thưởng, mà vì sự tin chắc từ Đức Chúa Trời rằng Si-ru phải làm điều đó (Ê-xơ-ra 1:1-3).

Video:

C.Nhìn lên Chúa là Đấng cao hơn hết các thần.

1.(14-17) Khi Chúa được bày tỏ là Đức Chúa Trời thật, những kẻ thờ hình tượng sẽ quy phục, và dân sự của Đức Chúa Trời được cứu.

¹⁴Đức Giê-hô-va phán như vầy: Lời lãi nước Ê-díp-tô, của cải nước Ê-thi-ô-bi, cùng người Sa-bê, người vóc dạng cao lớn, đều sẽ qua cùng ngươi và thuộc về ngươi. Họ sẽ bước theo ngươi; mang xiềng mà đến, quị lụy trước mặt ngươi và nài xin rằng: Thật Đức Chúa Trời ở giữa ngươi; ngoài Ngài chẳng có ai khác, không có Đức Chúa Trời nào nữa. ¹⁵Hỡi Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, là Cứu Chúa, Ngài thật là Đức Chúa Trời ẩn mình! ¹⁶Hết thảy chúng nó đều bị xấu hổ nhuốc nhơ; những thợ làm hình tượng cùng nhau trở về, rất là mắc cỡ. ¹⁷Duy Y-sơ-ra-ên đã được Đức Giê-hô-va cứu cho, được sự cứu đời đời, đến đời đời vô cùng các ngươi không còn mang hổ mang nhơ!

a.^14bHọ sẽ bước theo ngươi; mang xiềng mà đến: Cũng như dân Y-sơ-ra-ên đã bị đưa đi lưu đày bằng cách cưỡng bức di dời, thì một ngày kia dân Y-sơ-ra-ên sẽ trở thành quốc gia tối cao giữa các dân tộc và lãnh đạo họ theo ý muốn của họ và của Chúa.

b.Và họ sẽ ¹⁴quị lụy trước mặt ngươi và nài xin rằng: Thật Đức Chúa Trời ở giữa ngươi; ngoài Ngài chẳng có ai khác, không có Đức Chúa Trời nào nữa.: Sự phục tùng của các dân tộc đối với Israel không phải là đối với chính Israel, mà là đối với Đức Chúa Trời của Israel.

c.^15bNgài thật là Đức Chúa Trời ẩn mình!: Ở đây, Ê-sai tuôn đổ một dòng ngợi khen đầy cảm hứng, mô tả Đức Chúa Trời, tôn vinh Đức Chúa Trời, tuyên bố sự tin cậy nơi Đức Chúa Trời, nhận lãnh từ Đức Chúa Trời.

i.Thật vậy, Ngài là Đức Chúa Trời, Đấng ẩn mình: Đức Chúa Trời không ẩn mình khỏi những tội nhân tìm kiếm Ngài. Ê-sai chỉ đơn giản tuyên bố điều mà Phao-lô sẽ nói sau này trong 1 Ti-mô-thê 1:17 BHĐ Nguyện sự tôn kính và vinh quang đời đời vô cùng thuộc về Vua muôn đời, bất tử, vô hình, tức là Đức Chúa Trời duy nhất! A-men.

ii.Bultema luận về Chúa thật, Đấng ẩn mình, lạy Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên, Đấng Cứu Thế: “Khi thấy Đức Chúa Trời ẩn mặt khỏi Y-sơ-ra-ên bao thế kỷ, ông thốt lên những lời này, lòng tràn ngập niềm vui và xúc động. Chúa ẩn mình khỏi Y-sơ-ra-ên trong thời kỳ dân ngoại (Ê-sai 18:4 Vả, Đức Giê-hô-va đã phán cùng ta như vầy: Ta sẽ ở yên lặng, và ở từ chỗ ta ngự mà xem, như ánh nắng sáng sủa, như mây ngút trong nắng mùa gặt., 40:27 Vậy thì, hỡi Gia-cốp, sao ngươi nói, hỡi Y-sơ-ra-ên, sao ngươi nói như vầy: Đường tôi đã khuất khỏi Đức Giê-hô-va, lý đoán tôi qua khỏi Đức Chúa Trời tôi?, 49:14 Si-ôn từng nói rằng: Đức Giê-hô-va đã lìa bỏ ta; Chúa đã quên ta ; Ô-sê 3:3-5 ³ Rồi ta bảo nó rằng: Ngươi khá chờ đợi ta lâu ngày; đừng làm sự gian dâm và chớ làm vợ cho người nam nào, thì ta đối với ngươi cũng sẽ làm như vậy. ⁴ Vì con cái Y-sơ-ra-ên sẽ trải qua nhiều ngày, không vua, không quan trưởng, không của lễ, không trụ tượng, không ê-phót, và không thê-ra-phim. ⁵ Nhưng, rồi đó, con cái Y-sơ-ra-ên sẽ trở lại tìm kiếm Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình, và Đa-vít vua mình. Chúng nó sẽ kính sợ mà trở về cùng Đức Giê-hô-va, và được ơn Ngài trong những ngày sau rốt.)… Vì vậy, rõ ràng là chúng ta không thể áp dụng những lời này cho một tội nhân đang tìm kiếm Ngài. Đức Chúa Trời không ẩn mình khỏi những người như vậy. Nhưng khi Y-sơ-ra-ên tìm kiếm Ngài trong những ngày sau rốt, họ sẽ gặp Ngài.”

2.(18-21) Đức Giê-hô-va tuyên bố sự vĩ đại của Ngài và sự điên rồ của việc thờ hình tượng.

a.¹⁸Vì Đức Giê-hô-va, là Đấng đã dựng nên các từng trời, tức là Đức Chúa Trời đã tạo thành đất và làm ra nó, đã lập nó cho bền vững, chẳng phải dựng nên là trống không, bèn đã làm nên để dân ở, phán như vầy: Ta là Đức Giê-hô-va, không có Đấng nào khác!: Bằng cách lặp đi lặp lại, Ê-sai gần như khắc sâu vào nhận thức của chúng ta rằng Đức Chúa Trời là Đấng Tạo Hóa của chúng ta, và chúng ta có trách nhiệm với Ngài là Đấng Tạo Hóa của chúng ta.

b.18b chẳng phải dựng nên là trống không, bèn đã làm nên để dân ở: Câu nói ngắn gọn này – chẳng phải dựng nên là trống không – chính là cơ sở Kinh thánh cho một học thuyết suy đoán được gọi là “Thuyết khoảng trống”.

i.Thuyết trống không (khoảng trống) dựa trên sự so sánh giữa Ê-sai 45:18 và Sáng Thế Ký 1:2, mà họ dịch là trái đất trở nên vô hình và trống không. Ở đây, trong Ê-sai 45:18, Chúa nói rằng Ngài chẳng phải dựng nên là trống không, và hư không là cùng một từ tiếng Hê-bê-rơ có nghĩa là trống không được tìm thấy trong Sáng Thế Ký 1:2. Ý tưởng là Chúa chẳng phải dựng nên là trống không (trống không), nhưng nó trở nên vô hình và trống không thông qua sự tấn công của Satan và các thời đại hoang tàn, điều này giải thích các thời đại địa chất rộng lớn và các di tích hóa thạch dường như có niên đại vượt xa lịch sử của Kinh Thánh. Theo Thuyết Khoảng Trống, Sáng Thế Ký 1:3 và các câu tiếp theo mô tả sự tái tạo của một thế giới đã bị Satan làm cho trống không.

ii.Điều đầu tiên cần nói về Thuyết Khoảng Trống là việc dịch Sáng Thế Ký 1:2 (Trái đất vốn vô hình và trống không) thành “Trái đất trở nên vô hình và trống không” không theo đúng nghĩa đen của ngữ pháp tiếng Hê-bê-rơ ở đây. Điều này được phép, nhưng hơi quá đáng. Cách dịch tự nhiên nhất là nói “Trái đất vốn vô hình và trống không” thay vì ” Trái đất trở nên vô hình và trống không”.

iii.Một điểm khác cần phản bác lại Thuyết Khoảng Trống là việc nó được sử dụng như một câu trả lời cho những diễn giải về hồ sơ hóa thạch. Những người tin vào Thuyết Khoảng Trống gán những hóa thạch cổ xưa và đã tuyệt chủng cho “khoảng trống” dài và vô định này giữa Sáng Thế Ký 1:1 và 1:2. Nhưng dù Thuyết Khoảng Trống có giá trị gì đi nữa, nó cũng không thể giải thích được sự tuyệt chủng và hóa thạch của các loài động vật cổ đại. Kinh Thánh nói rõ ràng rằng cái chết đến từ A-đam (Rô-ma 5:12), và vì hóa thạch là kết quả của sự chết, chúng không thể xảy ra trước thời A-đam.

iv.Bultema bàn về câu này và Thuyết Khoảng Trống: “Chúng ta chỉ muốn khẳng định rằng chỉ riêng đoạn văn này thôi thì chưa đủ để chứng minh điều đó. Dù sao đi nữa, rõ ràng mục đích tối hậu của trái đất không phải là để trống không mà là để cho dân Israel và các dân tộc cải đạo cư ngụ.”

c.¹⁹Ta chẳng hề nói cách kín giấu, chẳng nói trong nơi của đất tối tăm. Ta chẳng từng phán cùng dòng dõi Gia-cốp rằng: Các ngươi tìm ta là vô ích. Ta, là Đức Giê-hô-va, phán sự công bình, truyền điều chân thật.: Thật là tội lỗi khi nghĩ rằng Chúa lại phán cùng dân Ngài rằng: “Các ngươi tìm ta là vô ích”. Khi chúng ta hết lòng tìm kiếm Chúa, chúng ta sẽ gặp được Ngài. Giê-rê-mi 29:13 chép: “Các ngươi sẽ tìm ta, và gặp được khi các ngươi tìm kiếm ta hết lòng” Hê-bơ-rơ 11:6 chép rằng, Vả, không có đức tin, thì chẳng hề có thế nào ở cho đẹp ý Ngài; vì kẻ đến gần Đức Chúa Trời phải tin rằng có Đức Chúa Trời, và Ngài là Đấng hay thưởng cho kẻ tìm kiếm Ngài.

d.²⁰Hỡi dân thoát nạn của các nước, hãy nhóm lại và đến, thảy cùng nhau lại gần! Những kẻ khiêng gỗ của tượng chạm mình, cầu nguyện với thần không cứu được, thật là đồ vô thức: Khi Chúa tuyên bố sự vĩ đại, lòng thành tín và quyền năng cứu rỗi của chính Ngài, điều này tự nhiên tương phản với các thần tượng ngu ngốc của dân tộc – những thần tượng phải được mang vác, thay vì có thể mang vác người thờ phượng chúng.

e.²¹Vậy hãy truyền rao; hãy bảo chúng nó đến gần, và nghị luận cùng nhau! Từ đời xưa ai đã rao ra sự nầy? ai đã tỏ ra từ lúc thượng cổ? Há chẳng phải ta, là Đức Giê-hô-va, sao? Ngoài ta chẳng có Đức Chúa Trời nào khác! chẳng có Đức Chúa Trời nào khác là công bình và là Cứu Chúa ngoài ta: Hiện tượng tiên tri đáng kinh ngạc cho thấy Chúa là Đấng mà Ngài tuyên bố và không có Đức Chúa Trời nào khác ngoài Ngài.

f.²¹chẳng có Đức Chúa Trời nào khác là công bình và là Cứu Chúa ngoài ta: Hơn bất cứ điều gì khác, điều này cho thấy quyền năng, sự khôn ngoan và tình yêu thương kỳ diệu của Đức Chúa Trời. Thoạt nhìn, thật khó hiểu làm sao một Đức Chúa Trời công chính có thể là Đấng Cứu Thế khi công lý đòi hỏi tội nhân phải bị kết án. Nhưng bởi tình yêu thương bao la của Ngài, Đức Chúa Trời đã thực hiện những đòi hỏi công chính của công lý Ngài trên thập tự giá, để Ngài có thể đến với chúng ta với tư cách là Đấng Cứu Thế, nhưng vẫn là một Đức Chúa Trời công chính.

i.Như Phao-lô đã nói trong Rô-ma 3:26 BHĐ Trong hiện tại, Ngài cũng chứng tỏ chính Ngài là công chính và xưng công chính cho người nào đặt lòng tin nơi Đức Chúa Jêsus.

3.(22-25) Nhìn lên Chúa và tìm thấy sự cứu rỗi trong sự đầu phục.

a.²²Hỡi các ngươi hết thảy ở các nơi đầu cùng đất, hãy NHÌN XEM ta và được cứu! Vì ta là Đức Chúa Trời, chẳng có Chúa nào khác. ²³Ta đã chỉ mình mà thề, lời công bình ra từ miệng ta sẽ chẳng hề trở lại: mọi đầu gối sẽ quì trước mặt ta, mọi lưỡi sẽ chỉ ta mà thề.

Chữ hãy NHÌN XEM trong Câu 22 BHĐ hãy QUAY VỀ, BDM2002 hãy QUAY LẠI, BD2020 hãy XÂY LẠI.

Câu nói đơn giản nhưng mạnh mẽ này cho thấy kế hoạch cứu rỗi.

i.Nó cho thấy sự đơn giản của ơn cứu rỗi: tất cả những gì chúng ta phải làm là NHÌN XEM (hãy QUAY VỀ). “Người ta có thể đọc nhiều sách thần học giải thích đủ thứ chuyện để cố gắng chỉ ra cách con người có thể đến với Chúa, nhưng những lý thuyết này hoàn toàn xa rời sự thật. Chúa Thánh Linh cần đúng bảy chữ cái, trong hai chữ, để cho chúng ta biết phải làm gì: NHÌN XEM (hãy QUAY VỀ). Chỉ vậy thôi. Đó là điều đơn giản nhất, cơ bản nhất mà bất kỳ ai cũng có thể làm, nhưng lại là điều khó khăn nhất trong cuộc sống hàng ngày.” (Redpath)

ii.Nó cho thấy trọng tâm của sự cứu rỗi: chúng ta phải hướng về Đức Chúa Trời, chứ không phải hướng về bản thân hay bất cứ điều gì khác của con người. “hãy NHÌN XEM ta| hãy QUAY VỀ” Lời Ngài nói, nghĩa là hãy rời xa nhà thờ vì điều đó sẽ không cứu rỗi ai; rời xa người giảng đạo vì họ có thể làm bạn thất vọng và vỡ mộng; rời xa mọi hình thức và nghi lễ bề ngoài. Bạn phải rời xa tất cả những điều này để hướng về ngai vàng, và ở đó, trong lòng bạn, hãy nhìn thấy Chúa Giê-su Christ đã phục sinh và đang ngự trị.” (Redpath)

iii.Nó cho thấy tình yêu đằng sau sự cứu rỗi: Chúa kêu gọi con người, “hãy NHÌN XEM ta| hãy QUAY VỀ với TA”

iv.Nó cho thấy sự bảo đảm về sự cứu rỗi: VÀ ĐƯỢC CỨU.

v.Nó cho thấy mức độ tình yêu cứu rỗi của Thiên Chúa: Hỡi các ngươi hết thảy ở các nơi đầu cùng đất!

b.Hãy Nhìn Lên Ta (bản KJV): Trong Dân Số Ký 21, dân Y-sơ-ra-ên bị rắn độc cắn chết người, và Môi-se đã dựng tượng con rắn bằng đồng, treo trên một cây sào, và những người trông lên nó đều được cứu. Dân sự được cứu không phải bằng cách làm bất cứ điều gì, mà chỉ bằng cách nhìn lên con rắn bằng đồng bị treo. Họ phải tin rằng một điều tưởng chừng như ngớ ngẩn như nhìn vào một vật như vậy sẽ đủ để cứu họ, và chắc chắn, một số người đã chết vì họ cho rằng làm như vậy là quá ngớ ngẩn.

i.Sách Ê-sai chép rằng: ²²Hỡi các ngươi hết thảy ở các nơi đầu cùng đất, hãy NHÌN lên ta và được cứu! Chúng ta có thể sẵn sàng làm hàng trăm điều để được cứu rỗi, nhưng Chúa truyền lệnh cho chúng ta chỉ tin cậy nơi Ngài – hãy trông cậy nơi Ngài.

ii.“Dù tôi ở đâu, dù xa xôi đến đâu, Kinh Thánh cũng chỉ nói ‘Hãy nhìn xem!’ Kinh Thánh không nói tôi sẽ nhìn; Kinh Thánh chỉ nói ‘Hãy nhìn đi!’ Nếu chúng ta nhìn vào một điều gì đó trong bóng tối, chúng ta không thể thấy nó, nhưng chúng ta đã làm những gì được bảo. Vậy nên, nếu một tội nhân chỉ nhìn lên Chúa Giê-su, NGƯỜI ấy sẽ cứu họ; vì Chúa Giê-su trong bóng tối cũng tốt lành như Chúa Giê-su trong ánh sáng, và Chúa Giê-su khi bạn không thể nhìn thấy Ngài cũng tốt lành như Chúa Giê-su khi bạn có thể. Kinh Thánh chỉ nói ‘Hãy nhìn xem!’. Có người nói: ‘À!’, ‘Tôi đã cố gắng nhìn thấy Chúa Giê-su trong năm nay, nhưng tôi chưa thấy Ngài.’ Kinh Thánh không nói nhìn thấy Ngài, mà là ‘hãy nhìn lên Ngài!’” (Spurgeon)

c.²²Hỡi các ngươi hết thảy ở các nơi đầu cùng đất, hãy nhìn xem ta và được cứu!: Vào Chúa Nhật, ngày 6 tháng 1 năm 1850, một chàng trai trẻ chưa đầy mười sáu tuổi đi bộ qua một con phố làng ở một thị trấn nhỏ cách London, ở Anh quốc khoảng năm mươi dặm. Vào ngày giá lạnh, tuyết rơi rất nhiều; nhưng anh quan tâm hơn đến việc tìm một nhà thờ, bởi vì anh ý thức sâu sắc về nhu cầu của mình đối với Chúa, và về sự suy sụp, tội lỗi và thất bại trong cuộc đời mình ngay từ khi còn trẻ. Khi anh đi qua con phố tuyết rơi, anh cảm thấy quá xa để đến nhà thờ mà anh dự định đến tham dự, vì vậy anh đi xuống một con hẻm phía sau và vào một nhà nguyện nhỏ của Giáo hội Giám lý. Anh ngồi xuống một chiếc ghế gần phía sau, và bên trong cũng lạnh như bên ngoài! Chỉ có khoảng mười ba người ở đó.

Năm phút sau khi buổi lễ dự kiến bắt đầu lúc mười một giờ, vị giảng đạo thường lệ buổi sáng vẫn chưa đến. Ông bị muộn do thời tiết. Vậy nên, một phó tế đã đến ứng cứu và bắt đầu buổi lễ, rồi một lúc sau, ông công bố lời Kinh Thánh: “²²Hỡi các ngươi hết thảy ở các nơi đầu cùng đất, hãy NHÌN XEM ta và được cứu! Vì ta là Đức Chúa Trời, chẳng có Chúa nào khác” Vị phó tế không biết nhiều, nên ông chỉ giảng khoảng mười phút.

Bản thân Charles Spurgeon kể lại những gì đã xảy ra: “Tôi đã lang thang khắp nơi, tìm kiếm sự yên nghỉ, nhưng không tìm thấy, cho đến khi một nhà truyền giáo bình thường, không học thức, không chuyên nghiệp giữa những người theo Giám Lý Nguyên Thủy đứng lên trên bục giảng, và đưa ra đoạn văn này làm văn bản của mình: ‘²²Hỡi các ngươi hết thảy ở các nơi đầu cùng đất, hãy NHÌN XEM ta và được cứu! Vì ta là Đức Chúa Trời, chẳng có Chúa nào khác‘ Ông không có nhiều điều để nói, tạ ơn Chúa, vì điều đó đã thúc đẩy ông tiếp tục lặp lại văn bản của mình, và ít nhất là đối với tôi không có gì cần thiết, ngoại trừ câu Kinh Thánh ông đọc. Tôi nhớ ông đã nói, ‘Chính Chúa Giê-xu đang phán. ‘Ta đang ở trong vườn trong cơn đau đớn, đổ linh hồn ta ra cho đến chết; Ta đang ở trên cây, chết vì tội nhân; hãy nhìn lên ta! Hãy nhìn lên ta!’ Đó là tất cả những gì bạn phải làm. Một đứa trẻ có thể nhìn. Một người gần như là một kẻ ngốc cũng có thể nhìn. Dù một người có yếu đuối hay nghèo khó đến đâu, anh ta vẫn có thể nhìn; và nếu anh ta nhìn, lời hứa là anh ta sẽ sống.’ Sau đó, dừng lại, ông ấy chỉ vào chỗ tôi đang ngồi dưới hành lang và nói, ‘Chàng trai trẻ kia trông rất khốn khổ.’ Tôi cho là tôi đã trông như vậy, vì đó là cảm giác của tôi. Sau đó, ông ấy nói, ‘Không có hy vọng nào cho anh, chàng trai trẻ, hay bất kỳ cơ hội nào để thoát khỏi tội lỗi của anh, nếu không nhìn lên Chúa Giê-su;’ và ông ấy hét lên, theo như tôi nghĩ chỉ một người theo Giám lý Nguyên thủy mới có thể làm, ‘hãy Nhìn xem! hãy Nhìn xem, hỡi chàng trai trẻ! hãy Nhìn xem!’ Và tôi đã nhìn; và khi họ hát một bài hallelujah trước khi họ về nhà, theo cách chân thành của riêng họ, tôi chắc chắn rằng tôi đã tham gia vào đó. Hôm đó tình cờ là một ngày tuyết rơi dày và ngày càng nhiều hơn; vì vậy, khi tôi về nhà, những lời của David cứ vang vọng trong lòng tôi, ‘Cầu Chúa rửa con thì con sẽ trở nên trắng hơn tuyết.’ (Thi thiên 51:7) và dường như toàn bộ thiên nhiên đều đồng điệu với sự giải thoát phước lành khỏi tội lỗi mà tôi đã tìm thấy trong một khoảnh khắc bằng cách nhìn lên Chúa Giê-su Christ.

Bằng một cách kỳ lạ và đáng kinh ngạc, chàng trai trẻ ấy đã nhìn từ sâu thẳm tâm hồn mình vào tận trái tim Chúa. Anh bước ra khỏi nhà thờ, và kể rằng khi bước đi trên đường phố, gánh nặng của anh đã được trút bỏ, không bao giờ quay trở lại nữa. Anh bước đi với một sức sống mới trên bước chân, một niềm vui mới trên khuôn mặt, một cảm giác bình yên mới trong tim. Anh đã nhìn và đã sống.

d.^22bVì ta là Đức Chúa Trời, chẳng có Chúa nào khác: Đây là lý do tại sao chúng ta phải hướng về Chúa, và chỉ một mình Chúa mà thôi. Chỉ mình Ngài là Đức Chúa Trời. Các thể chế không phải là Đức Chúa Trời. Hội Thánh không phải là Đức Chúa Trời. Các mục sư không phải là Đức Chúa Trời. Anh chị em trong Đấng Christ không phải là Đức Chúa Trời. Chúng ta không hướng về họ; chúng ta hướng về Chúa, vì chỉ mình Ngài là Đức Chúa Trời

e.²³Ta đã chỉ mình mà thề: Khi Đức Chúa Trời xác nhận bằng lời thề, Ngài lấy ai mà thề? Ngài lấy chính mình mà thề. Không có ai lớn hơn, nên Ngài lấy chính Danh Thánh và Bản Tính của Ngài mà thề.

i.Như Hê-bơ-rơ 6:13 chép, Khi Đức Chúa Trời hứa cùng Áp-ra-ham, và vì không thể chỉ đấng nào lớn hơn, nên Ngài chỉ chính mình Ngài mà thề với người.

f.^23bmọi đầu gối sẽ quì trước mặt ta, mọi lưỡi sẽ chỉ ta mà thề: Chúa phán ở đây rằng sẽ đến ngày mọi đầu gối sẽ quỳ xuống trước mặt Ngài, và mọi lưỡi sẽ thề nguyện bởi sự vĩ đại của Ngài. Rõ ràng Phao-lô đã trích dẫn đoạn này trong Phi-líp 2:10-11.

i.Việc Phao-lô trích dẫn Ê-sai 45:23 trong Phi-líp 2:10-11 là bằng chứng rõ ràng về thần tính của Chúa Giê-su Christ. Rõ ràng, trong Ê-sai 45:23, chính Chúa là Đức Chúa Trời phán (Ta, là Đức Giê-hô-va, phán sự công bình, truyền điều chân thật, Ê-sai 45:19). Giờ đây, Phao-lô đã đặt những lời cao trọng và lời ngợi khen cao cả này hướng về Chúa Giê-su: ¹⁰hầu cho nghe đến danh Đức Chúa Jêsus, mọi đầu gối trên trời, dưới đất, bên dưới đất, thảy đều quì xuống, ¹¹và mọi lưỡi thảy đều xưng Jêsus Christ là Chúa, mà tôn vinh Đức Chúa Trời, là Đức Chúa Cha. Ngoài ra, lời xưng nhận được đưa ra rằng Chúa Giê-su Christ là Chúa – và từ CHÚA cũng chính là từ được dùng trong Kinh Thánh cổ của Phao-lô để chỉ “CHÚA” trong Cựu Ước.

g.câu 24-25 ²⁴Người ta sẽ luận về ta rằng: sự công bình và sức mạnh chỉ ở trong Đức Giê-hô-va, người ta sẽ đến cùng Ngài. Mọi kẻ giận Ngài sẽ bị hổ thẹn²⁵Cả dòng dõi Y-sơ-ra-ên sẽ được xưng công bình trong Đức Giê-hô-va, và nhờ Ngài mà được vinh hiển: Đây là lời tuyên bố của mọi tín đồ. Sự công chính và sức mạnh chỉ có trong Đức Giê-hô-va, chứ không phải trong chính chúng ta hay bất cứ nơi nào khác. Thật vậy, Cả dòng dõi Y-sơ-ra-ên sẽ được xưng công bình trong Đức Giê-hô-va, và nhờ Ngài mà được vinh hiển.

nguồn

xem thêm:

ĐỨC CHÚA TRỜI CÔNG BỐ ƠN CỨU ĐỘ (Ê-sai 45)

Biểu Tượng Người Thợ Gốm Và Đất Sét Trong Kinh Thánh

THỢ GỐM & ĐẤT SÉT

VUA SI-RU TRONG KINH THÁNH LÀ AI?