BẢO VỆ NIỀM TIN CƠ ĐỐC (Biện Giáo, apologetics)
Từ “apology” trong tiếng Anh bắt nguồn từ một từ tiếng Hy Lạp về cơ bản có nghĩa là “bảo vệ”. Vậy, biện giáo Cơ Đốc là khoa học bảo vệ cho đức tin Cơ Đốc. Có nhiều người hoài nghi về sự hiện hữu của Chúa và/hoặc công kích niềm tin vào Chúa của Kinh Thánh. Có nhiều người chỉ trích sự soi dẫn và tính vô ngộ của Kinh Thánh. Có nhiều giáo sư giả mạo cổ xúy những giáo lý sai lầm và phủ nhận những chân lý then chốt của đức tin Cơ Đốc. Sứ mệnh của Biện giáo Cơ đốc là chống lại những phong trào này và thay vào đó, quảng bá Đức Chúa Trời và chân lý Cơ Đốc.
Kinh Thánh then chốt cho biện giáo Cơ Đốc là 1 Phi-e-rơ 3:15 (BD2011), “Nhưng hãy tôn thánh Ðấng Christ như Chúa trong lòng anh chị em. Hãy luôn luôn sẵn sàng trả lời mọi kẻ chất vấn về hy vọng của anh chị em, nhưng hãy đối đáp với thái độ khiêm tốn và tôn trọng”.
Mỗi Cơ Đốc nhân nên có khả năng trình bày một cách hợp lý về đức tin của mình nơi Đấng Christ. Không, không phải Cơ Đốc nhân nào cũng cần phải là chuyên gia về biện giáo. Tuy nhiên, mỗi Cơ Đốc nhân nên biết mình tin gì, tại sao mình tin, cách chia sẻ niềm tin đó với người khác và cách bảo vệ nó trước những lời dối trá và công kích.
Một khía cạnh thứ hai của biện giáo Cơ Đốc thường bị bỏ qua là nửa sau của 1 Phi-e-rơ 3:15, “nhưng hãy đối đáp với thái độ khiêm tốn và tôn trọng”. Việc bảo vệ đức tin Cơ Đốc bằng biện giáo không bao giờ nên bao gồm thái độ thô lỗ, tức giận hoặc thiếu tôn trọng. Khi thực hành biện giáo Cơ Đốc, chúng ta nên cố gắng mạnh mẽ trong việc bảo vệ và đồng thời thể hiện sự giống Đấng Christ trong cách trình bày. Nếu chúng ta thắng một cuộc tranh luận nhưng lại khiến một người càng xa rời Đấng Christ hơn bởi thái độ của mình, thì chúng ta đã đánh mất mục đích thực sự của biện giáo Cơ Đốc.
Biện giáo Cơ Đốc chỉ đơn giản là đưa ra một lời biện hộ hợp lý cho đức tin và chân lý Cơ Đốc cho những người không đồng tình. Biện giáo Cơ Đốc là một khía cạnh thiết yếu của đời sống Cơ Đốc. Tất cả chúng ta đều được lệnh phải sẵn sàng và được trang bị để rao giảng phúc âm và bảo vệ đức tin của mình (Ma-thi-ơ 28:18-20; 1 Phi-e-rơ 3:15). Đó chính là bản chất của biện giáo Cơ đốc giáo. (gotquetions.org)
Tại sao một người lại nên trở thành Cơ Đốc nhân? Tại sao một người lại đặt niềm tin vào Chúa Giê-su Christ – một con người đã sống cách đây hơn hai ngàn năm? Chắc chắn đã có nhiều câu trả lời khác nhau cho câu hỏi này trong suốt lịch sử Cơ Đốc giáo. Biện giáo Cơ Đốc vừa là khoa học vừa là nghệ thuật trả lời câu hỏi này bằng lý lẽ và bằng chứng.
Từ “biện giáo” (apologetics) xuất hiện lần đầu tiên trong Tân Ước, trong 1 Phi-e-rơ 3:15, khi sứ đồ Phi-e-rơ ngỏ lời với những Cơ Đốc nhân đầu tiên ở Tiểu Á (một tỉnh của La Mã) đang chịu bách hại vì đức tin nơi Đấng Christ. Ông viết:
Nhưng dù anh em có phải chịu khổ vì sự công chính, anh em vẫn được phước. Đừng sợ hãi hay bối rối trước họ, nhưng hãy tôn kính Đấng Christ là Đấng thánh trong lòng mình, luôn sẵn sàng trả lời (apologia) cho bất cứ ai chất vấn (logos) về niềm hy vọng trong anh em; nhưng hãy làm điều đó với sự dịu dàng và tôn trọng (dịch từ bản tiếng anh ESV).
Chỉ trong một câu này, biện giáo Cơ đốc giáo được tóm tắt rất hay. Biện giáo Cơ đốc giáo có thể được tóm tắt thành hai phần: (a) lý do khách quan và bằng chứng cho thấy Cơ đốc giáo là chân lý (phù hợp với thực tế) và (b) việc truyền đạt chân lý đó đến thế giới. (crossexamined.org)
Khoa Biện giáo Cơ Đốc là lĩnh vực chuyên giải thích và bảo vệ chân lý của đức tin Cơ Đốc, giải quyết cả lý do tại sao các tín đồ giữ vững niềm tin của mình lẫn những câu hỏi hoặc phản biện của những người hoài nghi.
Mệnh lệnh bảo vệ niềm tin vào Đức Chúa Trời, Lời Ngài, và công cuộc cứu chuộc của Đấng Christ bắt nguồn từ chính Kinh Thánh. Ví dụ, Phi-líp 1:7 nói về việc các tín hữu tham gia vào việc “bảo vệ và chứng thực Phúc Âm”. Sự nhấn mạnh vào chân lý Kinh Thánh dựa trên niềm tin rằng toàn bộ Kinh Thánh đều được Đức Chúa Trời hà hơi (2 Ti-mô-thê 3:16) và có thẩm quyền.
Trong Công vụ 17:2-3, Phao-lô lý luận trong hội đường “dựa theo Kinh Thánh, giải thích và chứng minh rằng Đấng Christ phải chịu đau khổ và sống lại từ cõi chết”. Điều này cho thấy việc bảo vệ những tuyên bố cốt lõi của Cơ Đốc giáo – đặc biệt là sự thật về Sự Phục sinh – đã là một phần trong lời chứng của Cơ Đốc giáo ngay từ ban đầu.
Kinh Thánh mô tả chân lý là điều có thể nhận biết được (Giăng 8:32 các ngươi sẽ biết lẽ thật, và lẽ thật sẽ buông tha các ngươi). Chính Chúa Giê-su là hiện thân của chân lý (Giăng 14:6), nghĩa là việc bảo vệ chân lý Cơ Đốc phản ánh mong muốn hướng dẫn người khác đến Đấng là nguồn gốc tối thượng của chân lý.
Khoa Biện giáo Cơ Đốc trang bị cho tín đồ những lý do cho niềm hy vọng của họ. Việc nghiên cứu Kinh Thánh, lịch sử, triết học và khoa học không chỉ củng cố đức tin mà còn nâng cao khả năng chia sẻ đức tin. Khoa Biện giáo khuyến khích sự khiêm nhường và đồng cảm, hướng đến việc trả lời các câu hỏi một cách đầy lòng trắc ẩn (Cô-lô-se 4:6).
Thông qua các cuộc trò chuyện, văn học, phương tiện truyền thông và các mối quan hệ thường ngày, biện giáo có thể thu hẹp khoảng cách giữa sự tò mò và lòng tin. Những ví dụ thực tế về sự thay đổi tấm lòng thường xuất phát từ sự tìm hiểu chân thành và những cuộc gặp gỡ với bằng chứng đáng tin cậy.
Việc xem xét cả những phản biện lẫn bằng chứng ủng hộ có thể giúp căn chỉnh niềm tin của một người. Nó giúp xem xét những câu hỏi về mục đích, đạo đức và vận mệnh, dẫn đến niềm tin sâu sắc và mạnh mẽ hơn vào những chân lý cốt lõi của phúc âm.
Thần học biện giáo Cơ Đốc là một truyền thống đa diện, có gốc rễ sâu xa, tập trung vào việc làm sáng tỏ những quan niệm sai lầm và bảo vệ chân lý cốt lõi của thông điệp Cơ Đốc. Từ những chỉ dẫn trong Kinh Thánh cho đến ngày nay, các tín đồ vẫn luôn khẳng định rằng đức tin và lý trí song hành – giải thích Lời Chúa một cách ôn tồn, đồng thời dựa vào sức mạnh biến đổi vốn có của Lời Chúa.
Thông qua bằng chứng lịch sử, lý luận triết học, khám phá khoa học và lời chứng cá nhân, Biện giáo cơ đốc đưa ra lời khẳng định sâu sắc rằng những lời tuyên bố của Kinh Thánh là sâu sát với thực tế. Nó như một lời mời gọi, kêu gọi mọi người xem xét bằng chứng, trải nghiệm sự biến đổi và khám phá niềm hy vọng sống động nơi Đấng Christ phục sinh. (biblehub.com)
Bản chất và sứ mệnh của Biện giáo Cơ đốc có thể được định nghĩa bởi hai mục tiêu: 1) Bảo vệ đức tin và 2) việc công bố phúc âm theo cách dễ hiểu đối với mỗi thế hệ” (Francis Schaeffer). Do đó, biện giáo học vừa mang tính giáo lý (hệ thống) vừa mang tính truyền giáo. “Nếu việc truyền giáo giảng giải phúc âm bao gồm những gì, thì biện giáo học đáp lại những phản đối phê phán hoặc những định kiến vô căn cứ chống lại phúc âm”. Nhu cầu về Biện giáo Cơ đốc đã tồn tại từ xưa đến nay—và thật không may, ngày nay lại càng cấp thiết hơn bao giờ hết. Sự phản truyền giáo của các tôn giáo và hệ tư tưởng phi Cơ đốc giáo ở phương Tây, sự suy yếu của các giáo lý và giá trị Kinh Thánh, sự lan tràn của các giáo phái và tà giáo, sự suy đồi đạo đức nhanh chóng, sự xâm nhập âm thầm của tinh thần thời đại vào các Hội Thánh—đây chỉ là một vài ví dụ cho thấy rõ nhu cầu cấp thiết của Biện giáo Cơ đốc trong thời đại chúng ta.
Tại sao lại phải bảo vệ niềm tin? Câu trả lời rất rõ ràng: Đức tin Cơ Đốc đang bị đe dọa từ nhiều phía và cần được bảo vệ. Nhưng đó không phải là tất cả. Bảo vệ đức tin không chỉ đơn thuần là một cuộc tranh luận trí tuệ. Nó liên quan đến việc tồn tại hay không tồn tại, sự cứu rỗi hay sự nguyền rủa, sự sống hay cái chết. Việc loại bỏ những rào cản trí tuệ có thể là một trợ thủ đắc lực cho điều này. Đó chính là sự liên hệ quan trọng nhất và luôn hiện hữu của biện giáo: giúp mọi người trở thành Cơ Đốc nhân—và giúp Cơ Đốc nhân vẫn là Cơ Đốc nhân—vượt qua mọi sự hoang mang và cám dỗ của thời đại.
Trong 1 Phi-e-rơ 3:15 ban đầu được gửi đến hội thánh bị bách hại trong thời kỳ Phân tán rải rác. Trong hoàn cảnh này, các tín đồ được hướng dẫn về cách họ nên hành xử để bác bỏ những lời vu khống của những kẻ bách hại và trả lời những người chất vấn họ về đức tin. Sứ điệp này bao gồm hai mục tiêu kinh điển của biện giáo mọi thời đại: BẢO VỆ ĐỨC TIN VÀ CÔNG BỐ PHÚC ÂM. Điều KIỆN TIÊN QUYẾT CHO VIỆC NÀY LÀ “SỰ THÁNH HÓA CỦA CHÚA JÊSUS TRONG LÒNG”: mối tương giao mật thiết với Ngài, sự tận hiến trọn vẹn cho Ngài, chỉ điều này mới mang lại sức mạnh cho việc xưng tội và đức hạnh tốt, đồng thời có thể vượt qua nỗi sợ hãi con người. Nơi nào có mối tương giao mật thiết với Chúa, người đồng loại sẽ cảm nhận được niềm hy vọng nơi các Cơ Đốc nhân và hỏi họ về lý do của niềm hy vọng này: nơi Chúa Giê-xu Christ. Không phải giáo lý đến trước, mà là đời sống: xét theo cách sống và ơn ban cho của các Cơ Đốc nhân, người lân cận trở nên tò mò và muốn biết thêm. Mặt khác, giáo lý cũng có trước tiên; vì niềm hy vọng nơi các tín đồ dựa trên sự truyền đạt lại của Chúa Giê-xu Christ và công trình cứu chuộc của Ngài trong sự chết trên thập tự giá và sự phục sinh của Ngài. Do đó, giáo lý và đời sống song hành với nhau. Vậy thì giáo lý nên được truyền đạt như thế nào? Trong sự ôn tồn và lòng kính sợ Đức Chúa Trời.
Khi đối phó với những giáo sư giả và những kẻ dẫn dắt người ta vào đời sống chống nghịch Đức Chúa Trời, Hội Thánh của Chúa Giê-su chỉ có hai lựa chọn: Hoặc người phạm tội phải ăn năn—hoặc họ phải tách khỏi Hội Thánh. Những đoạn Kinh Thánh kinh điển về việc thực hành kỷ luật Hội Thánh được tìm thấy trong Ma-thi-ơ 18:15-17 và 2 Cô-rinh-tô 5.
Thời kỳ hoàng kim trong thời kỳ Giáo hội Sơ khai, đặc biệt là vào thế kỷ thứ 2 và 3 SCN. Tuy nhiên, những cuộc tấn công từ bên ngoài vào Cơ đốc giáo vẫn chưa bao giờ ngừng lại. Chúng gia tăng trong thời hiện đại và đương đại – kể từ khi văn hóa ngoại giáo cổ đại trỗi dậy trong thời Phục Hưng và sự thắng thế của chủ nghĩa nhân văn và triết học Khai sáng – và đã đạt đến một mức độ dữ dội chưa từng có, đặc biệt là từ những thập kỷ cuối của thế kỷ 20. Được chuẩn bị bởi những lý tưởng Khai sáng như tự chủ, khoan dung (thỏa hiệp, hòa đồng) và lý trí, tính hợp lý và tính tuyệt đối của Cơ đốc giáo truyền thống ngày càng bị nghi ngờ. Kể từ đó, nhân loại đã sống “dưới ranh giới của tuyệt vọng”. Không có giá trị tuyệt đối, không có sự ổn định tuyệt đối. Những gì còn lại chỉ là một bước nhảy phi lý vào điều chưa biết, vào chủ nghĩa thần bí.
“Sự phát triển của Cơ đốc giáo vào đầu thiên niên kỷ thứ ba đang có xu hướng quay trở lại điểm khởi đầu thời các sứ đồ. Tuy nhiên, trong nền văn hóa hậu Cơ đốc giáo hiện đại, một cách có ý thức, không hề có sự thoái lui, mà đúng hơn là một nhu cầu mới về sức mạnh của sứ mệnh biện giáo; được theo đuổi bởi một nhà thờ thiểu số, một nhà thờ ý thức chấp nhận số phận của mình là “những người khách lạ sống rải rác” (1 Phi-e-rơ 1:1) và sống theo tinh thần truyền giáo”.
Giáo lý và biện giáo là hai yếu tố không thể tách rời trong Cơ đốc giáo sơ khai, thậm chí còn hơn thế nữa: Giáo lý chỉ xuất hiện từ các tác phẩm biện giáo. Do đó, biện giáo đã tồn tại trước khi có giáo lý, tức là trước sự phát triển có hệ thống của đức tin Cơ đốc giáo. Những cuộc tấn công của những người chống đối đã buộc Cơ đốc giáo phải xây dựng đức tin của mình theo một hệ thống để biện minh và bảo vệ nó một cách logic và thuyết phục. Điều này, tất nhiên, kéo theo nguy cơ các tuyên bố Kinh Thánh bị lu mờ bởi các phạm trù, một nguy cơ mà hầu hết các Giáo Phụ không hoàn toàn tránh khỏi (ví dụ, Justin).
Các nhà biện giải liên tục chỉ ra nhiều hành động yêu thương mà các Cơ đốc nhân thực hiện: giúp đỡ góa phụ và trẻ mồ côi, người nghèo và người bệnh, và chăm sóc người lạ, nô lệ và tù nhân. Điều này nhằm mục đích xua tan những nghi ngại về đạo đức. Vì có nhiều tin đồn (như tục ăn thịt người, tiệc tùng) lan truyền trong cộng đồng về các buổi họp mặt Cơ đốc giáo cho bữa tiệc Agape, nên bản chất tâm linh và thanh khiết của nó được nhấn mạnh.
Nó dựa trên thẩm quyền của sự mặc khải thần thánh, vượt trên mọi triết học thuần túy. “Cơ đốc giáo là sự mặc khải thần thánh, nhưng nó cũng là lý trí thuần túy, là triết học chân chính”
: “Nếu lời buộc tội là: ‘Các ngươi là những người Giu-đa bội giáo,’ thì lời phản bác sẽ là: ‘Chúng ta là cộng đồng của Đấng Messiah, tức là người Israel đích thực, và là những người kế vị trực tiếp của các tiên tri.’ Nếu lời buộc tội là: ‘Các ngươi không là gì khác ngoài người Giu-đa,’ thì câu trả lời sẽ là: ‘Chúng ta là tạo vật mới và là dân tộc mới.’ Ngược lại, ai đó cáo buộc ngược cái mới của họ và họ thuộc về quá khứ, câu trả lời sẽ là: ‘ bề ngoài chúng ta chỉ là những người trẻ; về mặt tiềm ẩn, chúng ta đã luôn hiện diện từ thuở ban đầu và trước muôn dân; chúng ta là dân tộc nguyên thủy của Đức Chúa Trời.’ Nếu họ bị nói: ‘Các ngươi không đáng sống,’ thì câu trả lời sẽ là:
‘Chúng ta muốn chết để được sống; vì chúng ta là công dân của thế giới tương lai và chắc chắn về sự phục sinh của mình’
Những người theo đạo Chúa không kêu gọi cách mạng chống lại nhà nước, nhưng sẵn sàng cầu nguyện cho hoàng đế và tuân theo các sắc lệnh chi phối đời sống xã hội của họ. Những người theo đạo Chúa là những công dân trung thành, tuân theo thẩm quyền của nhà nước. Tuy nhiên, điều họ không thể tham gia là sự tôn kính một con người như một vị thần, sự thờ cúng hoàng gia. Nếu họ bị từ chối quyền tự do lương tâm về vấn đề này, họ chấp nhận bị trừng phạt và đàn áp – đó là những gì thực sự đã xảy ra.
“Apologeticum” của Tertullian, được viết vào khoảng năm 198 SCN, được coi là một tác phẩm kinh điển của nền Biện giáo Cơ đốc sơ khai. Hoàng đế Severus đã ban hành một sắc lệnh áp đặt những hình phạt nghiêm khắc đối với việc cải đạo sang Giu-đa giáo và Cơ đốc giáo. Cuộc đàn áp sắp xảy ra. Dưới ấn tượng này, Tertullian đã viết tác phẩm của mình, gửi đến “các quan chức cấp cao của chính quyền đế quốc La Mã”.
Trong Chương 24: Vì các vị thần ngoại giáo không phải là thần, nên nếu người theo đạo Chúa không thờ phụng họ, họ sẽ bị buộc tội vô thần một cách sai trái; thay vào đó, họ phải được trao quyền tự do tôn giáo mà các tín ngưỡng của các dân tộc khác thực sự được hưởng ở Đế chế La Mã…
Chương 30: Việc từ chối hiến tế cho các vị thần vì lợi ích của hoàng đế không thể bị coi là phạm tội khi quân; vì thay vào đó, người theo đạo Chúa cầu nguyện với Đức Chúa Trời chân chính cho các hoàng đế…
Chương 32: Người theo đạo Chúa mong muốn Đế chế La Mã tiếp tục tồn tại và thề nguyện cho sự thịnh vượng của hoàng đế. Chương 44: Trong số những người theo đạo Chúa, người ta không tìm thấy tội phạm.
Chương 45: Đối với những người theo đạo Chúa, đạo Chúa chứa đựng một sự thúc đẩy đạo đức đối với Hành vi đạo đức.
Chương 46: Đạo Chúa không chỉ là một loại học thuyết triết học mới, mà là một điều gì đó thiêng liêng và vượt xa mọi triết học.
Chương 50: Các Cơ đốc nhân vượt trội hơn các triết gia về lòng kiên định. “Lời ca ngợi và phẩm giá của sự tử đạo”
Trong chương 50 của tác phẩm “Biện giáo” của Tertullian, mô tả về “phẩm giá của sự tử đạo”, chúng ta tìm thấy đoạn văn nổi tiếng sau:
“Nhưng hãy tiếp tục như thế này, hỡi các vị chủ tịch (tổng thống) đáng kính, là những người sẽ được đám đông yêu mến hơn nhiều khi các vị hiến tế những người theo đạo Chúa cho đám đông; hãy hành hạ, tra tấn, lên án chúng tôi và làm chúng tôi kiệt sức; sự bất công của các vị là bằng chứng cho sự vô tội của chúng tôi! Vì vậy, Chúa dung thứ cho việc chúng tôi dung thứ điều này. Bởi vì chỉ mới gần đây, khi các vị kết án một phụ nữ theo đạo Chúa vào nhà thổ thay vì vào hang sư tử, các vị đã thú nhận rằng trong chúng tôi, một hành vi xúc phạm đến sự khiêm nhường còn bị coi là tồi tệ hơn bất kỳ hình phạt nào, hơn bất kỳ hình thức tử hình nào. Vậy mà, sự tàn ác tột độ nhất của các vị lại chẳng có tác dụng gì; nó chỉ là một phương tiện để lan rộng cộng đồng của chúng tôi (secta). Chúng tôi trở nên đông đảo hơn mỗi lần bị các vị tàn sát; MÁU CỦA NHỮNG NGƯỜI THEO ĐẠO CHÚA LÀ MỘT HẠT GIỐNG (semen est sanguis Christianorum)” (ibid., tr. 181-182).
Mục tiêu tối hậu và thiết yếu của việc bảo vệ niềm tin cơ đốc là tôn vinh Đức Chúa Trời toàn năng, và để phục vụ mục tiêu tôn vinh Đức Chúa Trời này, cần phải có càng nhiều người càng tốt gia nhập hàng ngũ những người yêu mến Ngài, thờ phượng Ngài và phục vụ Ngài với niềm vui. “Ngài muốn cho mọi người được cứu rỗi và đạt đến sự hiểu biết chân lý” (1 Ti-mô-thê 2:4 BD2002). Đó là lý do tại sao chúng ta thực hành biện giáo Cơ Đốc.
chúng ta đang đối mặt với một cuộc chiến của các thế lực tâm linh. Kinh Thánh nói rõ điều này: Đằng sau các tôn giáo và hệ tư tưởng ngoại giáo của thế giới này là những con quỷ thù địch với Chúa: “Vì chúng ta chiến đấu, không phải chống lại thịt và máu, nhưng chống lại các quyền thống trị, các thế lực, các kẻ nắm quyền bá chủ thế giới mờ tối nầy, và các thần dữ ở các nơi trên trời” (Ê-phê-sô 6:12).
“Những giả định phi cơ đốc hoàn toàn trái ngược với những gì Đức Chúa Trời tạo ra, bao gồm cả bản chất con người… Kinh Thánh… dạy rằng con người không thể sống theo những tiền đề giả định phi cơ đốc của mình, ngay cả trong địa ngục. ‘Ví tôi nằm dưới Âm phủ, kìa, Chúa cũng có ở đó‘ (Thi Thiên 139:8)… Không ai—dù là một nhóm hay một cá nhân—về mặt lý thuyết hay thực tế, có thể đưa hệ thống phi cơ đốc của mình để đến kết luận hợp lý” (Francis Schaeffer).
“Vì vậy, khi chúng ta gặp một người của thế kỷ XX—bất kể trình độ học vấn hay địa vị xã hội của họ—chúng ta gặp một người đang bị mắc kẹt trong một lĩnh vực căng thẳng và sự căng thẳng này lại có lợi cho chúng ta trong cuộc trò chuyện với họ… ở đâu đó có một điểm mâu thuẫn. Họ chấp nhận một lập trường mà họ không thể theo đuổi một cách logic đến kết luận hợp lý của nó; và đây không chỉ là một căng thẳng về mặt trí tuệ, mà nó nằm trong chính bản chất con người của họ… Con người sa ngã thấy mình mâu thuẫn với mọi thứ hiện hữu, kể cả bản thân họ… Mỗi người đều thấy mình ở một điểm nào đó trên ranh giới giữa thế giới thực và những kết luận hợp lý của những tiền đề phi cơ đốc của họ… một người càng tuân theo những tiền đề phi cơ đốc của mình một cách nhất quán, họ càng xa rời thực tế; họ càng đến gần thực tế, họ càng ít trung thành với những tiền đề của chính mình“
Một sự thay đổi trong tư tưởng dẫn đến một sự thay đổi trong sự tồn tại; một sự thay đổi trong sự hiện hữu đòi hỏi một sự thay đổi trong tư tưởng. Do đó, không có sự hoán cải (metanoia) của con người nếu không có sự hoán cải đồng thời trong tư tưởng. Bởi vì tư tưởng và hành động là một thể thống nhất. Và đó là lý do tại sao biện giáo là không thể thiếu. (Lothar Gassmann)
Xem đầy đủ tiếng việt:
BẢO VỆ NIỀM TIN CƠ ĐỐC (BIỆN GIÁO)
https://susangthat.blogspot.com/2025/09/bao-ve-niem-tin-co-oc-bien-giao.html
https://susangthat.blogspot.com/2025/09/than-hoc-bien-giao.html