Các anh chị em được Chúa yêu thương! Những môn đồ đầu tiên được Chúa Giê-su kêu gọi với lời: ‘Hãy theo Ta’ (Ma-thi-ơ 4,19; 8,22; 9,9; Mác 2,14; Lu-ca 5,27; Giăng 1,43). Một trong những lời cuối cùng mà Chúa Giê-su nói với Phê-rô cũng là: ‘Hãy theo Ta’ (Giăng 21,19.22). Ngày nay, Chúa Giê-su vẫn kêu gọi các môn đồ của Ngài đi theo Ngài. Nếu không, không ai trong chúng ta có thể có mặt ở đây và thế giới cũng sẽ không còn tồn tại.
Người môn đồ nghĩa là gì, chúng ta theo ai và làm thế nào để theo?
Chúng taa hãy cùng đọc một số câu Kinh Thánh về vấn đề này
- Xuất Ai Cập 14:14 Đức Giê-hô-va sẽ chiến đấu cho anh em, còn anh em cứ yên lặng.
- Phục Truyền 1:30 Giê-hô-va Đức Chúa Trời của anh em là Đấng đi trước anh em, chính Ngài sẽ chiến đấu cho anh em như Ngài đã từng làm trước mắt anh em tại Ai Cập.
- Phục Truyền 31:8 Chính Đức Giê-hô-va sẽ đi trước anh; Ngài sẽ ở với anh, không lìa anh, không từ bỏ anh đâu. Đừng sợ và đừng kinh khiếp!”
- Ê-sai 52:12 Nhưng các ngươi ra đi không cần phải vội vàng, cũng không cần phải trốn tránh, vì Đức Giê-hô-va sẽ đi trước các ngươi, và Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên bảo vệ sau các ngươi.
- Thi-Thiên 23:3 Ngài làm tươi mới linh hồn tôi, dẫn tôi vào các lối công chính vì cớ danh Ngài.
- Giăng 10:4 Khi đã đem chiên ra hết thì người chăn đi trước, chiên theo sau vì chiên quen tiếng người chăn.
Các câu Kinh Thánh nói rất rõ rằng Chúa đi trước chúng ta. Ngài dẫn dắt chúng ta, Ngài chiến đấu vì chúng ta và Ngài luôn ở cùng chúng ta. Chúng ta nên yên lặng, không sợ hãi hay hoảng sợ, và bình tĩnh bước đi cùng Ngài.
Nhưng rốt cuộc chúng ta theo ai? Theo Đức Chúa Trời, hay theo Chúa Giê-su Christ? Chúng ta, những người tín đồ Cơ Đốc, luôn theo Chúa Giê-su, vì Chúa Giê-su là đầu của người nam (1 Cô-rinh-tô 11:3), Ngài là đường đi, là công lý và là sự sống. Không ai đến được với Đức Chúa Trời nếu không qua Ngài (Giăng 14:6). Chúa Giê-su và Đức Chúa Trời là một (Giăng 10:30), và Đức Chúa Trời là đầu của Chúa Giê-su (1 Cô-rinh-tô 11:3). Khi chúng ta theo Chúa Giê-su, chúng ta cũng đồng thời theo Đức Chúa Trời.
Nếu Chúa muốn, hôm nay và trong các buổi thờ phượng sắp tới, tôi muốn làm chứng về lời Chúa dạy tôi để theo Ngài và học nơi Ngài. Các câu Kinh Thánh chủ đạo cho chuỗi lời làm chứng này là Ma-thi-ơ 17:5 và Ma-thi-ơ 11:28-30.
| Ma-thi-ơ 17:5
Đây là Con (= Chúa Giê-su) yêu dấu của Ta (= Đức Chúa Trời), đẹp lòng Ta hoàn toàn; hãy nghe lời Con ấy! Ma-thi-ơ 11:28-30 28Hỡi những ai mệt mỏi và gánh nặng, hãy đến với Ta (= Chúa Giê-su), Ta sẽ cho các ngươi được an nghỉ. 29Ta có lòng nhu mì, khiêm nhường; hãy gánh lấy ách của Ta và học theo Ta thì linh hồn các ngươi sẽ được an nghỉ. 30Vì ách Ta dễ chịu và gánh Ta nhẹ nhàng |
Chính xác mà nói, chúng ta không thể tự học từ Chúa Giê-su được, mà Thánh Linh dạy chúng ta qua Lời Ngài, tức Kinh Thánh (Giăng 14:26).
Chủ đề của lời chứng hôm nay của tôi là Khiêm nhường
Khi Chúa Giê-su được một luật gia hỏi rằng điều răn nào quan trọng nhất (Ma-thi-ơ 22:36), Ngài đã trả lời:
Ngươi phải hết lòng, hết linh hồn, hết tâm trí, hết sức lực mà kính mến Chúa là Đức Chúa Trời ngươi.’ 31Điều thứ hai là: ‘Ngươi phải yêu người lân cận như chính mình.’ Không có điều răn nào lớn hơn hai điều nầy.” (Markus 12:30-31).
Chúa Giê-su đã trích dẫn điều răn đầu tiên từ Phục Truyền 6:4-9 trong Cựu Ước
4 Hỡi Y-sơ-ra-ên! Hãy nghe: Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta là Giê-hô-va có một không hai. 5Anh em phải hết lòng, hết linh hồn, hết sức lực mà kính mến Giê-hô-va Đức Chúa Trời. 6Hãy ghi lòng tạc dạ những lời mà tôi truyền cho anh em ngày nay. 7Hãy ân cần dạy dỗ điều đó cho con cái anh em, và phải nhắc đến khi anh em ngồi trong nhà cũng như lúc ra ngoài đường, khi anh em đi ngủ cũng như lúc thức dậy. 8Hãy buộc những lời ấy vào tay làm dấu, đeo lên trán làm hiệu, 9và viết các lời đó lên khung cửa nhà và trước cổng
Chúa Giê-su đã đến để hoàn tất luật pháp và các lời tiên tri (Ma-thi-ơ 5:17). Ngài đã hoàn tất công việc mà Đức Chúa Trời đã giao cho Ngài và tôn vinh Đức Chúa Trời trên đất (Giăng 17:4). Vậy Ngài đã sống như thế nào? Ngài đã phục vụ Đức Chúa Trời ra sao và giữ các điều răn của Ngài như thế nào? Chúng ta hãy cùng nhau xem xét cuộc đời của Chúa chúng ta trong hình hài một con người
„Học theo Ta“ (Ma-thi-ơ 11:29)
Có lẽ sinh ra trong một chuồng súc vật, nằm trong máng cỏ – một máng dùng để cho súc vật ăn (Lu-ca 2:7) – Chúa Giê-su từ nhỏ đã trải qua nhiều khó khăn. Dù gặp biết bao trở ngại, Ngài vẫn lớn lên mạnh mẽ về tinh thần, đầy sự khôn ngoan và ân điển của Đức Chúa Trời (Lu-ca 2:40). Ngay khi còn là một cậu bé mười hai tuổi, Chúa Giê-su đã chắc chắn rằng Ngài phải ở trong việc của Cha Ngài (= Đức Chúa Trời) (Lu-ca 2:49). Ngài thích ngồi giữa các thầy dạy trong đền thờ, lắng nghe họ và chất vấn họ về Lời Chúa (Lu-ca 2:46). Sự hiểu biết và câu trả lời của Ngài về lời Chúa thật đáng kinh ngạc (Lu-ca 2:47).
Tuy nhiên, Ngài không hề bỏ bê bổn phận của mình trong hình hài con người. Ngài vâng phục cha mẹ trần thế của Ngài (Lu-ca 2:51) và qua đó giữ điều răn phải vâng lời cha mẹ khi còn là trẻ con (Ê-phê-sô 6:1; Cô-lô-se 3:20). Chúa Giê-su, Đấng không phạm tội (1 Phi-e-rơ 2:22), trong Ngài không hề có tội (1 Giăng 3:5) và không biết đến tội lỗi (2 Cô-rinh-tô 5:21), đã chịu phép báp-tem để hoàn tất mọi sự công bình (Ma-thi-ơ 3:15). Ngài bị ma quỷ cám dỗ, nhưng trong mọi cám dỗ Ngài không bao giờ nghĩ đến bản thân, mà luôn đặt Đức Chúa Trời lên hàng đầu (Ma-thi-ơ 4:1-11). Ngài rút lên núi một mình, khi người Do Thái muốn lập Ngài làm vua (Giăng 6:15). Ngài đóng thuế đền thờ để không gây trở ngại (Ma-thi-ơ 17:27). Dù Chúa Giê-su là Chúa, Ngài vẫn rửa chân cho các môn đồ của Ngài (Giăng 13:4-5).
Cuối cùng, trong vườn Ghết-sê-ma-ni, Ngài vâng phục ý muốn của Đức Chúa Trời, mặc dù đang chịu đựng gánh nặng thể chất và tâm lý cực lớn trước thử thách lớn nhất của Ngài. Linh hồn Ngài đau buồn đến mức như chết đi (Ma-thi-ơ 26:38). Ngài đấu tranh và cầu nguyện hết lòng; mồ hôi Ngài chảy như những giọt máu rơi xuống đất (Lu-ca 22:44). Không phải lúc nào cũng có thể giải thích bằng lý lẽ con người những sự việc trong Kinh Thánh, và chúng ta luôn phải nhận biết rằng với Đức Chúa Trời, làm được mọi sự (Ma-thi-ơ 19:26). Hiện tượng máu tiết ra cùng mồ hôi trong trường hợp này được gọi trong y học là hội chứng chảy mồ hôi ra máu, một hiện tượng rất hiếm, xảy ra do áp lực tâm lý cực kỳ mạnh.
Từ ‘Khiêm nhường’ trong Tân Ước thường được dịch từ thuật ngữ Hy Lạp ταπεινοφροσύνη (tapeinophrosyne). Nó được ghép từ tapeinos (‘thấp, nhỏ, khiêm tốn’) và phronesis (‘tâm trí, thái độ’). Nói một cách chính xác, từ này có nghĩa là: ‘có tâm trí khiêm tốn’ hoặc ‘nghĩ thấp về bản thân“.
Ma-thi-ơ, Mác và Lu-ca đều đã kể hai lần rằng Đức Chúa Trời, Cha, đã nói về Chúa Giê-su: ‘Đây là Con yêu dấu của Ta, đẹp lòng Ta hoàn toàn’. Lời xác nhận này được nói ra một lần khi Chúa Giê-su ở trong hình hài con người (sau phép báp-tem) và một lần khác khi Chúa Giê-su xuất hiện trong hình hài là Chúa (khi biến hình). Lời xác nhận đầu tiên đến sau phép báp-tem, tức là trước khi Chúa Giê-su hoạt động công khai trong hình hài con người và phục vụ Đức Chúa Trời. Kết luận logic đối với tôi là Chúa Giê-su luôn vâng phục và khiêm nhường đối với Đức Chúa Trời, trong quá khứ, hiện tại và mãi mãi. Vì Chúa Giê-su là Đấng không thay đổi, hôm qua, hôm nay và đời đời! (Hê-bơ-rơ 13:8)
Nếu Chúa Giê-su, Con của Đức Chúa Trời và cũng là Chúa, Đấng có mọi quyền năng trên trời và dưới đất (Ma-thi-ơ 28:18), phải khiêm nhường đối với Đức Chúa Trời, thì sự ngu dốt hay tội lỗi của tôi sẽ lớn đến mức nào nếu tôi không vâng phục và khiêm nhường Đức Chúa Trời và Chúa Giê-su? Thưa bạn, bạn là ai mà dám cãi lại Đức Chúa Trời? Làm sao sản phẩm được nắn nên lại có thể nói với người nắn nên nó rằng: “Sao ông đã nắn tôi như thế nầy? (Rô-ma 9: 20). Một người nếu được cả thế gian mà mất linh hồn mình thì có ích gì? 37Người ấy sẽ lấy gì mà đổi lại linh hồn mình? (Mác 8:36-37).
Kinh Thánh nói gì về Đức Chúa Trời? Dưới đây là một số câu Kinh Thánh tiêu biểu trong vô số câu khác:
- Gióp 36:26 Phải, Đức Chúa Trời vĩ đại, làm sao chúng ta hiểu thấu…
- Thi thiên 145:3 Đức Giê-hô-va thật vĩ đại và đáng ca ngợi; sự vĩ đại vô cùng của Ngài không ai thấu hiểu được
- Thi thiên 147:5 Chúa chúng con thật vĩ đại, có quyền năng vô hạn; sự thông sáng Ngài vô cùng vô tận
- Rô-ma 11:33 Ôi! Sự giàu có, khôn ngoan và hiểu biết của Đức Chúa Trời thật sâu nhiệm biết bao! Sự phán xét của Ngài làm sao biết được, đường lối Ngài làm sao hiểu được!
Đức Chúa Trời, Đấng Toàn Năng (Sáng Thế Ký 17:1), chính Ngài đã phán trong Ê-sai 55:8-9:” „Ý tưởng Ta không phải là ý tưởng các ngươi, Đường lối các ngươi chẳng phải là đường lối Ta.9Vì các tầng trời cao hơn đất bao nhiêu, Thì đường lối Ta cao hơn đường lối các ngươi, Ý tưởng Ta cao hơn ý tưởng các ngươi cũng bấy nhiêu“.
Con người được Đức Chúa Trời tạo nên từ bụi đất (Sáng Thế Ký 2:7). Chúng ta là bụi và rồi sẽ trở về bụi (Sáng Thế Ký 3:19). Cuộc sống của chúng ta trên đất là hữu hạn (Sáng Thế Ký 6:3), như Đa-vít và Môi-se đã nhận biết. „Thật mỗi người bước đi như cái bóng“ (Thi-thiên 39:6). „ Tuổi tác của chúng con đến được bảy mươi, Còn nếu mạnh khỏe thì đến tám mươi, Nhưng sự kiêu căng của nó chỉ rước lấy lao khổ và buồn thảm, Vì đời người chóng qua, rồi chúng con bay mất đi“ (Thi-thiên 90:10). Vậy mà chúng ta vẫn không muốn vâng phục Đức Chúa Trời sao?
Đây là lời dối trá ban đầu, kéo dài đến ngày nay… ‘Các người chắc chắn không chết đâu!… các ngươi sẽ giống Đức Chúa Trời, biết điều thiện và điều ác!’ (Sáng Thế Ký 3:4-5). Có thật vậy không?
Con người thích tự cao, như các ví dụ trong Kinh Thánh:
- Xây tháp Báp-đê-lơ, Sáng Thế Ký 11:4
- Pha-ra-ôn, Xuất Ê-díp-tô 5:2
- Nê-bu-cát-nết-sa, Đa-ni-ên 4:30-31
- Pha-ri-si, Lu-ca 18:11-14
Chúng ta là con cái của sự không vâng lời (Ê-phê-sô 2:2; 5:6; Cô-lô-se 3:6). Bản tính chúng ta là tội lỗi (Thi thiên 51:7; Rô-ma 3:10-12) và linh hồn chúng ta đã chết (Ê-sai 59:2; Ê-phê-sô 2:1; Cô-lô-se 2:13). Tiền công của tội lỗi là sự chết, nhưng sự ban cho của Đức Chúa Trời là sự sống đời đời trong Đấng Christ Jêsus, Chúa chúng ta (Rô-ma 6:23). Vậy giờ đây hãy vâng phục Đức Chúa Trời! (Gia-cơ 4:7; Hê-bơ-rơ 12:9). Đức Chúa Trời ôi! Xin thương xót con theo lòng nhân từ của Chúa; Xin xóa các sự vi phạm con theo đức bác ái của Chúa. Xin rửa sạch hết mọi gian ác và thanh tẩy tội lỗi con. Vì con nhận biết các sự vi phạm con, và tội lỗi con hằng ở trước mặt con. Con đã phạm tội với Chúa, chỉ với một mình Chúa thôi và làm điều ác dưới mắt Chúa. Để Chúa bày tỏ đức công chính khi Ngài tuyên phán và sự thanh sạch khi Ngài phán xét (Thi-Thiên 51:1-4).
Những gì Chúa đã dạy tôi có thể tóm gọn trong ba điểm sau:
- Nhận biết Đức Chúa Trời và Chúa Giê-su và vâng phục Ngài. Vì
- Đức Chúa Trời chống cự kẻ kiêu ngạo, nhưng ban ơn cho người khiêm nhường. 6Vậy, hãy hạ mình dưới cánh tay quyền năng của Đức Chúa Trời (1. Phi-e-rơ 5: 5-6)
- Kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu tri thức, còn kẻ ngu muội xem thường sự khôn ngoan và lời khuyên dạy (Châm Ngôn 1:7)
Gia-cóp, cha của mười hai chi tộc Do Thái, đã nói gì sau khi nhận được ân điển của Đức Chúa Trời? Con thật không xứng đáng với tình yêu thương và đức thành tín mà Ngài đã dành cho đầy tớ Ngài (1. Mose 32:10)
- Ý Cha được nên. Vì
- Nếu Đức Chúa Trời muốn, mỗi người đều chết ngay lập tức (xem các con trai của A-rôn, Na-đa và A-bi-hu trong Lê-vi Ký 10; tiên tri Ê-li trong 1 Sa-mu-ên 4:18; U-sa trong 2 Sa-mu-ên 6; Ananias và Sa-phi-ra trong Công vụ 5…)
- Nếu Đức Giê-hô-va không cất nhà thì thợ xây có lao nhọc cũng luống công. Nếu Đức Giê-hô-va không canh giữ thành, thì người lính canh có thức đêm cũng vô ích (Thi-thiên 127:1)
- Nếu Chúa muốn và chúng ta còn sống thì sẽ làm việc nọ việc kia (Gia-cơ 4:15)
- Ta là đường đi, chân lý và sự sống. Chẳng bởi Ta thì không ai được đến với Cha
- Tất cả chúng ta đều bị án tử (Rô-ma 5:12; 1 Cô-rinh-tô 15:22). Vì chỉ có một Đức Chúa Trời, và chỉ có một Đấng Trung Gian giữa Đức Chúa Trời và loài người, là Đấng Christ Jêsus, cũng là người. 6Ngài đã phó chính mình làm giá chuộc mọi người, là lời chứng được ban cho đúng thời điểm (1.Ti.-mô-thê 2:5-6). Vậy, chúng ta hãy vững lòng đến gần ngôi ân điển (= Chúa Giê-su), để nhận được sự thương xót và tìm được ân điển giúp đỡ chúng ta kịp thời (Hê-bơ-rơ 4:16).
- Ai tin Con thì không bị kết án đâu, còn ai không tin thì đã bị kết án rồi, vì không tin đến danh Con Một của Đức Chúa Trời (Giăng 3:18). Khi một người chối bỏ Chúa Giê-su Christ, thì người đó cũng chối bỏ Đức Chúa Trời (1 Giăng 2:23). Ai chối bỏ rằng Đức Chúa Trời là thánh (Lê-vi Ký 11:44; 20:26) và công bình (Ê-xra 9:15; Đa-ni-ên 9:14), thì đã không nhìn thấy rằng Đức Chúa Trời phải trừng phạt tội lỗi của con người (Rô-ma 3:25), nếu không Ngài sẽ không công bình. Người ta hoặc tin rằng Chúa Giê-su đã gánh chịu hình phạt thay cho chúng ta, hoặc tự mình chịu hình phạt của Đức Chúa Trời
- Chúa không chậm trễ về lời hứa của Ngài như một số người nghĩ đâu, nhưng Ngài kiên nhẫn đối với anh em, không muốn một người nào chết mất mà muốn mọi người đều ăn năn. 10Tuy nhiên, ngày của Chúa sẽ đến như kẻ trộm (2.Phi-e-rơ 3:9-10). Vậy, anh em hãy ăn năn và trở về với Đức Chúa Trời để tội lỗi mình được xóa bôi (Công vụ 3:19), trước khi thời gian của chúng ta trên đất kết thúc.
“Chúng ta phải được sinh lại từ nước và Thánh Linh (Giăng 3:3-7; 2 Cô-rinh-tô 5:17). Điều này không phải do chúng ta, mà là ân điển của Đức Chúa Trời (Ê-phê-sô 2:8), vì nhờ ân điển của Ngài mà chúng ta trở thành những gì chúng ta là (1 Cô-rinh-tô 15:10). Nước là Chúa Giê-su Christ, Ngài cứu chúng ta khỏi tội lỗi và nhờ đó chúng ta nhận được sự tha tội từ Đức Chúa Trời; Thánh Linh là Thánh Linh (Ê-xê-chi-ên 36:25-27), Đấng đóng ấn các tín đồ (Ê-phê-sô 1:13). Nếu Thánh Linh không ngự trong chúng ta, thì tâm linh chúng ta vẫn còn chết (Rô-ma 8:9-10).
Người được sinh lại từ Chúa phải học lại mọi thứ như một đứa trẻ. Thánh Linh dạy chúng ta Lời Chúa và nhắc nhở chúng ta về những gì đã nghe và/hoặc đọc (Giăng 14:26). Thánh Linh đổi mới chúng ta (Tít 3:5; Ê-phê-sô 4:23-24) và giúp chúng ta trưởng thành trong Lời Chúa – từ trẻ con, đến thanh niên, và cuối cùng trở thành cha mẹ của đức tin (1 Giăng 2:12-14).
Trong Phi-líp 2:5-8 ông Phao-lô viết: Hãy có đồng một tâm trí như Đấng Christ Jêsus đã có, 6Ngài vốn có hình của Đức Chúa Trời, nhưng không xem sự bình đẳng với Đức Chúa Trời Là điều nên nắm giữ; 7Ngài đã từ bỏ chính mình, mang lấy hình đầy tớ, và trở nên giống như loài người. 8Ngài đã hiện ra như một người, tự hạ mình xuống, vâng phục cho đến chết, thậm chí chết trên cây thập tự.
Trước khi kết thúc tôi xin đọc lời Chúa trong Ê-sai 53 về Chúa Giê-su
1Ai tin điều đã được rao truyền cho chúng ta? Và cánh tay Đức Giê-hô-va (= Chúa Giê-su) đã được bày tỏ cho ai? 2Người (= Chúa Giê-su) đã lớn lên trước mặt Ngài như một cái chồi, Như cái rễ ra từ đất khô. Người chẳng có vẻ đẹp cũng chẳng có sự uy nghi để chúng ta nhìn ngắm; Không có gì trong diện mạo Người khiến chúng ta ưa thích được. 3Người đã bị người ta khinh rẻ và chối bỏ, Từng trải sự đau khổ, biết sự đau ốm, Bị khinh như kẻ mà người ta che mặt chẳng thèm xem; Chúng ta cũng chẳng coi Người ra gì. 4Thật, Người đã mang sự đau ốm của chúng ta, Đã gánh nỗi đau khổ của chúng ta Mà chúng ta lại nghĩ rằng Người đã bị Đức Chúa Trời đánh, đập Và làm cho khốn khổ. 5Nhưng Người đã vì tội lỗi của chúng ta mà bị vết, Vì gian ác của chúng ta mà bị thương. Bởi sự trừng phạt Người chịu, chúng ta được bình an, Bởi lằn roi Người mang, chúng ta được lành bệnh. 6Tất cả chúng ta đều như chiên đi lạc, Ai theo đường nấy; Đức Giê-hô-va đã làm cho tội lỗi của tất cả chúng ta Đều chất trên Người. 7Người bị ngược đãi và khốn khổ, Nhưng không hề mở miệng. Như chiên con bị đem đi làm thịt, Như chiên câm lặng trước mặt kẻ hớt lông, Người không hề mở miệng. 8Người đã bị ức hiếp, xét xử và bị giết đi. Trong những kẻ đồng thời với Người, có ai suy xét rằng Người đã bị đánh phạt và cất khỏi đất người sống Là vì tội lỗi của dân Ta? 9Người ta đã đặt mộ Người chung với những kẻ ác, Nhưng khi chết, Người được chôn với kẻ giàu, Dù Người không hề làm điều hung dữ, Và chẳng có sự dối trá trong miệng. 10Đức Giê-hô-va vui lòng để Người bị tổn thương, Và chịu đau khổ. Sau khi đã dâng mạng sống làm tế lễ chuộc tội, Người sẽ thấy dòng dõi mình; Các ngày của Người sẽ dài thêm, Và ý muốn của Đức Giê-hô-va nhờ tay Người được thành tựu. 11Nhờ sự khốn khổ của linh hồn mình, Người sẽ thấy kết quả và mãn nguyện. Đầy tớ công chính của Ta sẽ lấy sự hiểu biết mình Làm cho nhiều người được xưng công chính, Vì Người gánh lấy tội lỗi của họ. 12Vì thế, Ta sẽ chia phần cho Người đồng với những người lớn.Người sẽ chia chiến lợi phẩm với những kẻ mạnh; Vì Người đã đổ mạng sống mình cho đến chết, Đã bị liệt vào hàng tội nhân, Đã mang lấy tội lỗi nhiều người, Và cầu thay cho những kẻ phạm tội.
Amen